---

sakarya üniversitesi 2006 bitirme tezim

-----------------------
ÖNSÖZ

İnsanoğlunun yaratılışından bugüne kadar geçen süre içerisinde sürekli yeni buluşlar ortaya çıkmıştır. Bu buluşlar sayesinde kullanılabilecek imkanların artması sebebiyle teknoloji her alanda sürekli gelişme içerisinde olmuştur.Bu teknolojik gelişmeler sayesinde insan hayatında erişim günden güne kolaylaşmıştır.


Her alanda olduğu gibi teknolojik gelişmeler ses - frekans alanında da kendini göstermektedir. Günümüzde hemen her yerde ses - frekans ile yapılmış bir sürü projeler bulunmaktadır. Bu proje ses – frekans alanında ilerlemelerin olduğu bir parçası olarak göstermektedir. Proje fikrinin doğuşu ve yapılış amacı; arabalarda bulunan akünün vereceği voltajın 12 Volt - 60A bu gerilimle elde edilebilecek maksimum güç amplikatörlerin köprü olarak kullanılması ile 24 Watt 4 x 45 Watt RMS ‘ dir. Oysa switch modlu power supply kullanılarak 12 V u ± 40V olacak şekilde yükselterek çıkışına yüksek güçlü bir amplifikatör yaparak 12 Volta daha yüksek ses gücü elde edebiliriz.


Projeyi hazırlamamızda bize yardımcı olup bizi yönlendiren, ihtiyaç duyduğumuz her konuda yanımızda olan saygıdeğer hocamız, Yrd.Doç.Dr. Ali Fuat BOZ’a, görüşlerinden faydalandığımız danışman hocamız Öğrt. Gör. Ahmet KARACA’ya teşekkürü bir borç biliriz.

Murat AKBULUT
Fatih ALKAN
Bülent IŞIK


1.GİRİŞ

Switchmode Power Supply For Car Audio

Araba amfisi dizaynının zor kısmı audio (ses, müzik) amfisinde değil, önemli olan switching güç kaynağındadır.

Bildiğimiz gibi, audio güç amfisinin çıkış gücü şu formülle ifade edilir.

AMPLİFİKATÖR SINIFLARI

Bir müzik sistemindeki tüm cihazlar arasında düşük voltajda dolaşan ses sinyali amplifikatörden hoparlörlere yollanırken yüksek voltajlı sinyale dönüştürülür. Dolayısıyla bir amplifikatörün giriş katında düşük voltajlı, çıkış katında ise yüksek voltajlı sinyal yer almaktadır. İşte bu iki sinyalin salınımı arasındaki ilişkiye bağlı olarak anfiler; A, B, AB... gibi sınıflara ayrılırlar. Bu sınıfların her biri için belirleyici unsur ise anfinin çıkış katı tasarımıdır.

Sınıflandırma, çıkış katında yer alan elemanların – bunlar lamba ya da değişik tipte transistörler (Bipolar, MOSFET, JFET, IGFET, IGBT vs.) olabilirler. Sinüs eğrisi formundaki müzik sinyalinin bir tam dönüşümünü üretebilmek için çalışmaları gereken zaman dilimine dayandırılmaktadır. Output bias current; herhangi bir sinyal olmadığı anda çıkış katındaki elemanlar (lamba ya da transistörler) üzerinde dolaşmakta olan akımı belirten bu veri aynı zamanda amplifikatörün hangi klasmanda çalıştığının da bir göstergesidir.

Çıkış katında tek bir eleman yer alıyorsa çalışma şekli A sınıf olacaktır, yani çıkıştaki eleman üzerinde her an akım bulunacak ve sinyal eğrisinin bir tam dönüşümünü bu eleman güçlendirilecektir (burada sinyalin tam dönüşümünden kastedilen, sinyalin hem pozitif hem negatif kutbunun aynı çıkış elemanında işlenmesidir). A sınıf çalışma şekli bu niteliğinden dolayı en doğrusal neticeyi vermektedir. Eğer çıkış katında tek bir eleman değil de çiftler halinde yer alan cihazlar bulunuyorsa, yani push-pull (itme çekme) tarzı bir çalışma şekli söz konusu ise o zaman B, AB gibi klasmanlar da söz konusu olabilmektedir. Daha iyi izah edebilme açısından iki adet çıkış elemanından oluşan basit bir çıkış katını ele almak yararlı olacaktır. Buna göre;

A sınıf çalışma şeklinde çıkış katındaki elemanlar üzerinde sürekli bir akım (bias current) bulunmaktadır. Bu da amplifikatörün, sinyal olsun olmasın her an çalışır durumda olduğu anlamına gelir. Her an çalışır durumda olan bir anfinin daha randımanlı çalışacağını düşünebilirsiniz ancak gerçekte durum tamamiyle farklıdır. A sınıf ampliler randımanı en düşük olan amplilerdir. Yaklaşık %20 olarak ifade edilen randımanları, hoparlöre bir birim güç yollayabilmek için A sınıf amplilerin duvardaki prizden beş misli güç almaları gerektiği anlamına gelmektedir. Durum böyle olunca da A sınıf ampliler daha büyük, daha ağır olmakta ve daha çok ısınmaktadırlar. Diğer yandan çektikleri aşırı elektrik akımı nedeni ile günümüzün çevreci yaklaşıma da ters düşmekteler. Tüm bu eziyetlerin karşılığında elde edilen fayda ise A klas amplilerin daha doğrusal çalışmaları ve sinyaldeki bozulmanın (distorsiyon) da daha az olmasıdır.

---