---

BÖLÜM . 1

1.1. ASENKRON MOTORLARIN TEMEL ÖZELLİKLERİ

Endüstride kullanılan elektrik makinelerinden; en sağlam olanı, en az arıza yapanı, en ucuz olanı ve en çok kullanılanı asenkron makinelerdir. Çalışma ilkesi bakımından bu makinelere “indüksiyon makineleri” de denir. Bu makineler endüstride genellikle motor olarak çalıştırılırlar fakat belirli koşulların sağlanması halinde generatör olarak da çalıştırılabilirler.

Asenkron makineleri senkron makinelerden ayıran en büyük özelliklerden biri dönme hızının sabit olmayışıdır. Bu hız motor olarak çalışmada senkron hızından küçüktür. Makinenin asenkron oluşu işte bu özellikten ileri gelmektedir.

Asenkron makineler bir fazlı, iki fazlı, üç fazlı ve çok fazlı olarak yapılırlar. Bizim burada inceleyeceğimiz üç fazlı asenkron makineleridir. Günümüzde fabrikalarda, evlerde, bürolarda bir ve çok fazlı asenkron makineler kullanılmaktadır.

Motor olarak çalıştırıldıklarında, dönme hız ayarı doğru akım motorlarının hız ayar ve kontrolü kadar kolay ve ucuz bir düzen ile yapılamaz. Bununla beraber 1957 yılında ABD’ de geliştirilen “ thyrisör” yardımı ile günümüz endüstrisinde bu motorların hızları da kolayca ayar ve kontrol edilebilmektedir. Bilindiği üzere thyristörler, kontrol veya kumanda edilen yarı iletken diyotlardır.





1.2. ASENKRON MAKİNELERİN TANIMLARI

Klasik elektrik makineleri inceleme görüşü açısından asenkron makineler alternatif akım makinelerindendir, genellikle sabit duran statoru ve dönen rotoru vardır. 1,2,3 ya da çok fazlı sargılar bulunur, bu sargılara stator sargıları denir ve sargı uçlarına alternatif gerilim uygulanır. Döner rotorda 1,2,3 ya da çok fazlı sargılar bulunur bu sargılara rotor sargıları denir ve bu sargılarda gerilim ve akım stator sargıları alanından endüksiyon yoluyla indüklenir. Özel amaçlar dışında rotor sargısına bir dış kaynaktan gerilim uygulanmaz.

1.3. ROTOR YAPILIŞINA GÖRE TÜRLERİ

Asenkron makineler 1,2,3 veya çok fazlı olmak üzere birkaç Watt gücünden 1500kW gücüne kadar imal edilebilmektedir. Bu motorların stator sargı gerilimleri ise 110V – 220 V ... 15000 V olmaktadır.

Asenkron makineler rotor ve rotor sargılarının yapılışına göre iki gruba ayrılır:
a) Rotoru sincap kafesli olan motorlar,
b) Rotoru bilezikli ve sargılı olan motorlar.

Asenkron motorlar ister bilezikli ister sincap kafesli olsun statorları ile bunun taşıdığı stator sargıları genellikle aynı özellikte yapılır.

Sincap kafesli rotorların rotor sargısı çubuklardan oluşan sincap kafesi biçiminde bir sargıdır. Dış devreye hiçbir uç çıkarılmamıştır. Bilezikli asenkron motorlarda ise, rotorda yalıtılmış çok fazlı bir sargı bulunur ve bu sargının uçları bilezik - fırça sistemi ile dış devreye alınmıştır.


1.4. ASENKRON MOTORLARIN ÇALIŞMA PRENSİBİ

Bir asenkron motorun stator sargılarına üç fazlı akım uygulandığı zaman meydana gelen döner alanın kuvvet çizgileri rotor iletkenlerini keser, böylece rotor iletkenlerinde akım indüklenir ve bu akım rotorunun kutuplanmasına neden olur. Stator alanı döndükçe aynı yöne doğru rotoru da birlikte sürükler. Çünkü rotor üzerinde meydana gelen N – S kutupları sabit değildir. Döner alanın hızına bağlı olarak değişmektedir, statorun kutupları değiştikçe rotorun kutupları da değişir ve onun hızında dönmek ister. Bunun nedeni zıt kutupların birbirini çekmesidir. O halde rotor ve döner alan aynı yönde dönmek isterler.

Rotorun dönüş yönünü değiştirmek için stator alanının yönünü değiştirmek yeterlidir.

Rotor harekete geçtikten sonra hızı gittikçe artarak döner alanın hızına ulaşmak ister, ancak döner alan ile rotor hızı arasındaki farkın azalması iletkenlerde indüklenen E.M.K ve akım değerini düşürür. Hızların eşit olması halinde kuvvet çizgileri artık rotor iletkenlerini kesmez duruma gelir. Rotorda indüklenen akım ve E.M.K  I bu yüzden kesilir. Rotor hızdan düşer ve yavaşlamaya başlar. Arada hız farkının belirlenmesi kuvvet çizgilerinin iletkenlerini kesmesine ve yeniden döner alan tarafından sürüklenmesini sağlar. Bu duruma göre rotorun sürekli dönebilmesi için kendi devir sayısının alan sayısın

---

---

sağol kardeşellerin dert görmesin

---

Başa dön

---

eyvallah kardeş

---

Başa dön