---

NG-Türkiye'nin Mart sayısı, genetiğin izini sürerek insanın kökenini araştıran tarihin en iddialı bilimsel çalışmasını kapak yaptı.

National Geographic-Türkiye, Mart sayısında insanoğlunun 200 bin yıllık serüveninin genetik izlerini süren Genographic Projesi’ne yer verdi.

İnsan nereden geliyor sorusunun yanıtı tamamlandığında bugüne dek anlatılmış en görkemli öykü olacak. Bugün dünyanın dört bir yanında savaş veya barış içinde yaşayan, kiminin yüzünü kamp ateşinin, kimininse bilgisayar ekranının aydınlattığı 6.5 milyar insan aslında yüzde 99.9 aynı geni paylaşıyor. Genographic Projesi, 200 bin yıl önce Afrika’da birkaç yüz kişilik ilk avcı kavminin, bugünkü “küresel toplum” haline dönüşümünü genetik yoluyla aydınlatıyor.

Uzun yıllar bilimin elindeki ipuçları sadece eski insanların yolculukları boyunca geride bıraktığı kemikler ve aletlerden ibaretti. Son 20 yıl içinde uzmanlar, insan DNA’larında eski insanların göçlerine dair birçok kayıt tespit etti.

‘GENLER BİR TARİH KİTABIDIR’
İnsanların genetik şifresi (genom) ırkına ve cinsiyetine göre farklılık gösterse de yüzde 99.9 aynı. Geriye kalan yüzde 0.1’lik bölüm ise, örneğin göz ve deri rengi gibi bireysel farklılıkları yaratıyor.

Evrim süreci içinde gen dizilerinde rastlantısal mutasyonlar meydana gelir ve bunlar gelecek kuşaklara aktarılır. Aynı mutasyonun iki kişinin DNA’sında bulunması, bu kişilerin aynı atadan geldiğini gösterir. Bilim insanları, birçok farklı topluma ait genetik göstergeleri karşılaştırarak, soy bağlantılarının izini sürebiliyor.

MİTOKONDRİ DNA’SI TAKİP EDİLİYOR
Mitokondri DNA’sı (mtDNA) denilen bir bölge anneden çocuğa aynen geçiyor. Çocuğun erkek olmasını sağlayan Y kromozomlarının büyük bölümü de hiç bozulmadan babadan oğula geçiyor. Bilim insanları, kadınların mtDNA’sında ve erkeklerin Y kromozomunda zamanla biriken mutasyonları karşılaştırarak, göçebe toplulukların yollarının nerede ve ne zaman ayrıldığı konusunda kabaca fikir sahibi olabiliyor.

ANNE SOYUNDAN DNA İZİ SÜRÜLDÜ
Dr. Allan Wilson, 1980’lerin ortasında, insanoğlunun doğum yerini kesin olarak saptamak için mtDNA’lardan yararlandı. Dünyanın dörtbir köşesinden kadınların mtDNA’ları karşılaştırıldı ve Afrika kökenli kadınların genetik kodlama açısından dünyanın diğer bölgesinden gelen kadınlara nazaran iki kat daha fazla benzerlik gösterdiği ortaya çıktı.

Hesaplarda, yaşayan tüm insanların yaklaşık 150 bin yıl önce Afrika’da yaşamış ilk kadının, bir ‘mitokondriyal Havva’nın’ soyundan gelmiş olabileceği sonucuna varıldı. Giderek gelişen DNA incelemeleri, insanlığın başlangıç öyküsünün gerçekten de Afrikalı avcı atalara dayandığını kanıtladı.



Uzmanlar bir olasılıkla 50 bin ila 70 bin yıl önce, Afrika’dan yayılan küçük bir insan topluluğunun Batı Asya kıyılarına geçtiğini savunuyor. Afrika’dan çıkan ilk insanların sayılarının bin kadar olduğu tahmin ediliyor. Arkeologlar, Afrika’dan çıkışla ilk insanların çevreye uyum için daha gelişmiş araç yapımı ve daha geniş bir toplumsal örgüye geçtiğini ve bu gelişimin bir tür nörolojik mutasyonla konuşma dilinin oluşmasına yol açtığını düşünüyor.

HER KUŞAK ‘BİR ADIM’ YOL KATETMİŞ OLSA
Afrika’dan çıkan ilk insanların önünde iki yol vardı: Biri Nil Vadisi’nden Sina Yarımadası’nı aşıp, kuzeyde doğu Akdeniz’e ulaşıyordu.
İkincisi ise, 70 bin yıl önceki Buzul Çağı’nda deniz seviyesi alçaldığında, Afrika Boynuzu ile Arabistan Yarımadası arasındaki Kızıldeniz’in geçişe olanak vermesiyle Güney Asya güzergahında seyrediyordu...


Genetik kanıtlar Asya’ya geçtiklerinde ilk insanların Orta Doğu’dan ayrıldığını, bir grubun Akdeniz çanağına, diğer grubun ise Arap Yarımadası’ndan Hindistan ve ötesine geçtiğini gösteriyor.



National Geographic Genografi Projesi’nin başkanlığını yürüten Spencer Wells, ilk insanın yürüyüşünü, “Bu ilerleme fark edilmeyecek kadar cüziydi; bir yolculuktan çok, kalabalıktan kurtulmak için plajda biraz öteye gitme mesafesindeydi” şeklinde tanımlıyor. İnsanların yeryüzüne dağılması binyıllar sürdü. Belki de her kuşak ancak birkaç kilometre ilerledi...

Eski insanlar 45 bin yıl önce Güneydoğu Avustralya’ya ulaşmıştı. Bu, bölgedeki Mungo Gölü kıyısında gömülü bir ölü kişinin DNA’sından anlaşıldı. Mezarın altında insan yapımı alet barındıran toprak katmanları belki de 50 bin yıl geriye gidiyordu. Basit bir hesaba göre, Afrika’dan Avustralya’ya 13 bin kilometrelik yürüyüş, 20 bin yıl sürmüştü.

DÜNYANIN HER BÖLGESİNDEN VERİLER TOPLANACAK
National Geographic Society’nin yürüttüğü Genografi Projesi’e, dünya genelinde 11 merkezde çalışan genetik uzmanları katılıyor. İnsanoğlunun henüz aydınlatılmamış genetik tarihi bölge bölge incelenecek.
Sahra-altı Afrika
G.Afrika Johannesburg’daki Ulusal Sağlık Laboratuvar Hizmetleri, insanoğlunun öyküsünün başladığı topraklardaki genetik zinciri hangi Afrika halklarının taşıdığını bulmaya çalışacak ve Sahra-altı Afrika’da farklılıkların haritasını çıkaracak.
Kuzey Afrika / Ortadoğu
Büyük İskender ve Romalılar genetik bir iz bıraktılar mı? Beyrut Amerikan Üniversitesi Tıp Merkezi’nden Dr. Pierre A. Zalloua, tarihteki orduların ve imparatorlukların bıraktıkları genetik mirası araştıracak. Ayrıca Sahra’da yerleşen ilk insanların kim olduğunu saptamaya çalışacak.
Güney Asya
Madurai Kamaraj Üniversitesi’nden Dr. Ramasamy Pitchappan, Hindistan’daki kast sisteminin genetik yapılarda nasıl bir rol oynadığını ve 3 bin 500 yıl önce Orta Asya’dan bu bögeye doğru Hint-Avrupa dili konuşan bir göçün yaşanıp yaşanmadığını soruşturacak.
Doğu / Güneydoğu Asya
Fudan Üniversitesi’nden Dr. Li Jin’in yanıtını aradığı sorular şunlar; insanlar, Tayvan ve Japonya’ya ilk olarak ne zaman ulaştı? Doğu Asya’daki yerli halklar arasında kuzey-güney genetik bölünmeye yol açan ne oldu? Eski dönemlerdeki denizciler Güney Amerika’ya Büyük Okyanus’u aşarak mı geldiler ve ilk nerede karaya çıktılar?
Avustralasya / Büyük Okyanus
La Trobe Üniversitesi’nden Dr. John Mitchell, ilk modern insanların Avustralya ve Papua Yeni Gine’ye ne zaman ve nasıl geldiklerini ve Maoriler’in atalarının Yeni Zelanda’ya hangi yolla ulaştıkları sorularına yanıt arıyor.
Kuzey Avrasya
Rusya Medikal Genetik Araştırma Merkezi’nden Dr. Elena Balanovska, Kafkas Dağları bilmecesi üzerinde çalışacak: Bu dağlar Avrupa ile Asya arasında bir köprü mü yoksa bir engel miydi? Bölgede dil ve genetik çeşitlilik arasındaki bağlantı nedir? Balanovska ayrıca, Sibirya’ya ilk olarak kimlerin yerleştiğine ve hangi grupların Amerika’ya doğru yola devam ettiklerine dair ipuçlarını araştıracak.
Orta / Batı Avrupa
Paris’teki Pasteur Enstitüsü ve Cambridge’deki Wellcome Trust Sanger Enstitüsü uzmanları Dr. Lluis Quintana—Murci ve Dr. Chris Tyler-Smith, ilk Avrupalı avcı kavimleri ve erken dönem çiftçilere ait izleri araştıracak.
Kuzey Amerika
University of Pennsylvania’dan Dr. Theodore Schurr, şu tartışmalı sorular üzerinde yoğunlaşacak: Asya yerlileri nasıl bugünün Amerikan yerlileri oldu? İnsanlar Yeni Dünya’ya ilk ne zaman ve Asya’dan hangi yolları izleyerek ulaştı?
Güney Amerika
Brezilya’nın Minas Gerais Üniversitesi’nden Dr. Fabricio R. Santos, Asya’dan gelenlerin Güney Amerika’ya ilk ne zaman ulaştığını araştıracak.

kaynak:ntvmsnbc.com

---