---

SÜREKLİ MIKNATISLI FIRÇASIZ DC MOTOR
Fırçasız doğru akım motoru (brushless dc motor), komütasyon işlemini mekanik olarak değil elektronik olarak sağlayan bir motor türüdür. Fırça içeren DC motorlarda, rotordaki sarımlara elektrik iletimi fırça-kollektör yapısı ile sağlanır. Dilimli bir yapıda olan kollektör düzeneği sayesinde, rotor sarımlarından geçen akımın yönü motor dönerken kendiliğinden değişir. Bu sistemin kıvılcım oluşturma, bakım gerektirme ve fırçalarda aşınma gibi problemleri vardır
Fırçasız doğru akım motorlarında fırça-kollektör düzeneğinin görevini elektronik bir denetleyici (kontrolör) üstlenir. Denetleyicide, yüksek akımı anahtarlama görevini yürüten yarıiletken devre elemanları ve anahtarlama ile ilgili zamanlamayı sağlayan mikro denetleyici bulunur. Motorun dönüşünde aksama olmaması için denetleyicinin uygun bir hızda rotoru takip etmesi gerekir. Bu işlem, rotor pozisyonunun bilinmesini gerektirir. Çoğu uygulamada Hall effect sensörleri kullanılarak rotor pozisyonu kolayca tespit edilir.


SÜREKLİ MIKNATISLI FIRÇASIZ DC MOTOR SİSTEMİ
Sürekli mıknatıslı fırçasız doğru akım makinaları, başlıca üç ana kısımdan meydana gelir. Bu kısımlar:
I ) Sürekli mıknatıslı senkron makina,
II ) Konum algılayıcı cihazlar,
III ) Sürücü devresidir.


Şekil 20. SM fırçasız DA motor sistemine ait prensip şeması
SM firçasız DA makinaları, klasik doğru akım makinaları veya asenkron makinalar gibi doğrudan besleme kaynağına bağlanarak çalıştırılamazlar. İleriki sayfalarda açıklanacağı gibi, bir kontrol devresine ihtiyaç duyarlar. Bu nedenle bu tip makinalar, kontrol devreleri ve diğer yardımcı elemanlarıyla bütün bir sistem olarak incelenmektedir.
Doğru akım motorlarına benzer şekilde, fırçasız motorlar sabit bir doğru akım kaynağından beslenebilir ve hız, besleme gerilimi değiştirilerek ayarlanabilir. Bundan başka, değişken gerilini bir transformatörün çıkışı doğrultularak veya bir köprü devresi üzerinden elde edilebilir.

---