---

Güç elektroniği dersi için kendi hazırladığım ac motor kontrolü ödevi



Alternatif akım motorlarının, özellikle sincap kafesli ve bilezikli asenkron motorların endüstriyel uygulamalarda kullanımı son yıllarda gittikçe artmaktadır. DC sürücülerde güç dönüştürücüleri AC sürücülerinkine bağlı olarak daha basit bir yapıda olup maliyetleri daha düşüktür. Sürücü motorların kendileri karşılaştırılacak olursa AC motorlar daha sağlam, daha güvenilir ve daha ucuz olup, daha az bir bakım gerektirirler. Son yıllara kadar DC sürücülerinin yeğ tutulmasına neden olan güç dönüştürücüsü etkeni, günümüzde, güç elektroniği elemanlarındaki ve yarı iletken teknolojisindeki gelişmelerle birlikte önemini yitirmiş ve AC motorlar birçok uygulamalarda DC motorların yerini almaya başlamıştır.
AC sürücülerin uygulama alanları iki kümeye ayrılabilir. Birinci küme demir-çelik sanayinde olduğu gibi, yüksek başarımlı hız denetimi gerektiren uygulamalardan oluşur. İkinci kümede ise enerji tasarrufuna yönelik uygulamalar yer alır. Örnek olarak hız denetimli pompa, fan ve kompresör sürücüleri verilebilir. Bu uygulamalarda enerji verimini değişken hız kullanımı ile önemli oranda artırmak olasıdır. Önceleri yalnız yüksek güçlü sürücülerde kullanılan değişken hız denetimi günümüzde ufak güçteki sürücülerde de, örneğin; klima cihazlarında da görülebilmektedir.
Bu kısımda AC motorların denetim ilkeleri, önemleri dolayısıyla sincap kafesli ve bilezikli asenkron motorlar üzerinde özellikle durularak, tanıtılacaktır.

A.C Motorların Özellikleri

AC motorlarda moment biri stator üzerinde, diğeri de rotor üzerinde oluşan iki elektrik alanının etkileşimi sonucu ortaya çıkar. Sabit bir momentin üretilebilmesi için, bu iki alanın motorun hava aralığında eşzamanlı (senkronize) bir durumda olması gerekir ve üretilen momentin büyüklüğü aralarındaki faz farkı ile belirlenir. Dengeli üç fazlı bir sistemle beslenen üç fazlı bir sargı düzgün bir şekilde dönen bir alan yaratabilir. Endüstriyel uygulamalarda kullanılan AC motorlarının çoğu bu nedenle üç fazlıdır.
Senkron makinelerde rotor üzerindeki sargı bir DC kaynaktan beslenir. Böyle bir sargının oluşturduğu alan dönmez, hareketsiz kalır. Dolayısıyla, iki alanının hava aralığında eşzamanlı bir durumda olabilmesi ve böylece bir momentin oluşabilmesi için rotorun döner alanla eşzamanlı bir şekilde dönmesi gerekir. Döner alanının hızı, üç fazlı AC kaynağın frekansına bağlı olup, senkron hız olarak adlandırılır. Asenkron motorlar olarak bilinen endüksiyon motorlarında ise dönen stator alanı kısa devre edilmiş rotor sargılarında, ikisi arasındaki bağıl hıza orantılı bir frekansta akımların indüklenmesine neden olur. Motor bilezikli türden ise rotor üzerindeki sargı, sincap kafesli ise kafes üç fazlı bir sargıdan beklenilen şekilde rotor alanı olarak adlandırılan bir ikinci alan yaratır. Rotor alanı ile stator alanının hava aralığında eşzamanlı bir durumda olabilmesi ve böylece bir momentin oluşabilmesi için rotor hızı ile rotor alanının hızlarının toplamının senkron hıza eşit olabilmesi için rotor hızı ile rotor alanının hızlarının toplamının senkron hıza eşit olması gerekir. Senkron hız ile rotor hızı arasındaki fark kayma olarak bilinir.

---