---

uludağ üniv. myo elektrik mak.3 dersnotları 1
üniversal motorlar

------------------------------------
ÜNİVERSAL MOTORLARIN YAPILARI VE ÇALIŞMA PRENSİPLERİ

Üniversal motorlar bir fazlı alternatif gerilimle çalışan yaygın kullanım alanına sahip DA seri motorlarına benzeyen motorlardır. Statoru sac levhaların paketlenmesinden çıkıntı kutuplu olarak yapılmış ve kutuplara bobinler yerleştirilmiştir.

Rotor ise hem yapısal olarak hem de sargıları tamamen DA makinesi endüvisi gibidir. Stator gibi rotorda silisli saçların paketlenmesinden yapılmıştır. Rotor sargı uçları rotor mili üzerinde bulunan kolektöre bağlanır.

Stator ve rotor kendi aralarında seri bağlandığı için her iki sargıdan da aynı devre akımı geçer. Üniversal motorlara AA seri motorları da denir.

Bir üniversal motorda çekilen akım hem yük, hem endüvi hem de mıknatıslama akımı olarak adlandırılır.

AA nın (+) yarım dalgada kutup bobinlerinden ve endüviden bir yönde akım geçerken, (-) yarım dalgada ise her ikisinden artı yönde akım geçer.

Şekle göre N kutbunun altındaki iletkenlerden geçen akım bir yönde iken sağ el kuralına göre bu iletkenler sola doğru itilmek istenerek, S kutbu altındakiler ise ters yönde itilecektir. Endüvinin iki tarafındaki bu kuvvet çiftinin meydana getirdiği moment endüviyi döndürür.

AA nın diğer yarım dalgasında kutuplardan geçen akım ve kutuplar değişir. Aynı anda endüvi akımıda değişeceğinden her iki tarafında da aynı kuvvet çiftleri oluşacak ve dönme devam edecektir.


Kutup sargılarından ve endüvi devresinden aynı zamanda akım geçtiği için,

• Kutup sargılarından geçen akım gerekli manyetik alanı da meydana getirecektir.
• Endüvi sargılarından geçen akım ise gerekli momenti oluşturacaktır.

Kutuplarda gerekli mıknatısiyet meydana geldiğine ve endüvi sargılarından akım geçtiğine göre “manyetik alan içinden akım geçen iletken alan dışına itilir.” prensibine dayanarak endüvi dönmeye başlar.

Manyetik alan içinde, içinden akım geçen iletken itilir ve itilme yönü

---

---

paylaşımlar için teşekkürler ozurul

---

Başa dön