---

YTü Elektrik Makinaları dersi için hazırladığım bir ödev


a- Şönt Generatör Dış Karakteristiği ve Şönt Generatör Kullanıldığı Yerler

Şönt generatörün dış karakteristiği diye sabit devir sayısında, uyartım devresi direnci sabitken yük akımı ile kutup gerilimi arasındaki bağıntıya denir. Şekildeki 3 nolu eğri, şönt generatörün dış karakteristiğini göstermektedir. Eğriden de görüldüğü gibi, şönt generatör yüklendikçe uç gerilimi, yabancı uyartımlı generatöre göre daha çok düşer. Gerilim düşümünün nedenleri şunlardır :
a-Yük akımının endüvide oluşturduğu gerilim düşümü
b- Endüvi reaksiyonundan dolayı ve yük akımı ile artan gerilim düşümü
c- Yük direncinin neden olduğu yukarıda sayılan gerilim düşümleri, direnci sabit tutulan uyartım devresine uygulanan gerilimi de küçültür. Böylece uyartım akımıda bir miktar azaldığından generatör uç gerilimi de azalır. Bu durum gerilimin daha da düşmesine neden olur.
Şekilde görüldüğü gibi yük akımının belirli bir değerinden sonra şönt generatörün dış karakteristik eğrisi de geri dönmektedir. Generatörün dış karakteristik eğrisinin geriye döndüğü noktadaki değerine " kritik akım (Ik ) " denir. Şönt generatörlerde kritik akım değerine ulaşıldıktan sonra yük direnci küçülse bile, yani yük artırılsa bile, yük akımı artmaz aksine azalır. K noktasında yük direnci sıfırdır , yani artı ve eksi fırçalar kısa devre edilmiştir. OK akımına ise " kısa devre akımı " denir. Bu durumda şönt uyartım sargısının uçları kısa devre olduğundan uç gerilimi de sıfırdır. Aynı şekilde uyartım akımı da sıfır olmaktadır. OK akımının geçmesine neden olan faktör, artık mıknatısiyettir. Artık mıknatısiyeti olmayan generatörlerde kısa devre akımı da sıfır olur. Dış karakteristik eğrisine, endüvi ve fırçalardaki gerilim düşümlerini (4 ), eklersek şönt dinamonun " iç karakteristik " eğrisini elde ederiz. ( 2 ) nolu eğri iç karakteristik eğrisidir. İç gerilim düşümleri ise (IA.RA+2AUf) ye eşittir. Burada IA endüviden geçen akım olup, şönt dinamoda yük akımı Iy ile , uyartım akımı Iu' nun toplamı kadardır. (IA = Iy + Iu ) Burada RA ise endüvi iç direncidir.

---