R-L-C ölçümleri

eryyy · Tarih: 27.02.2006, 20:14 Mesaj konusu: **R-L-C ölçümleri**

İYİ ÇALIŞMLAR KOLAY GELSİN....

-----------------------------
R-L-C Ölçümleri Atelye ve Laboratuvar
R-L-C ÖLÇÜMLERİ
ÜNİTE
-XIII-
1. DİRENÇLER
Direncin devredeki görevinin anlaşılabilmesi için önce akım, gerilim ifadelerinin ne anlama geldiğinin iyice kavranması gerekir.
Bir iletkenden birim zamanda geçen elektrik yükü (elektron) miktarına akım denir. Akımın meydana gelebilmesi için elektronların iletken içinde hareket etmesi gerekir. İletken içerisindeki elektronları harekete geçirmek için uygulanan kuvvete gerilim veya elektromotor kuvvet denir. Gerilim pil, akü, dinamo gibi üreteçlerden elde edilir. Üretecin iki ucu arasındaki potansiyel farka da gerilim denir.
Elektrik akımının geçişine karşı zorluk gösteren elemanlara direnç denir. Direncin akıma karşı gösterdiği zorluktan dolayı direnç üzerinde bir gerilim düşümü meydana gelir. Yani enerji harcanması olur. Bu tür enerji harcayan veya depolayan elamanlara pasif devre elemanı denir.
Dirençler temel olarak akım sınırlayıcı ve gerilim bölücü olarak kullanılırlar.
Dirençler devrelerde R veya r harfleriyle ifade edilir. Birimi ohm (Ω) dur. Bir devrede kullanılacak direnç seçiminde direncin omik değeri ve gücü dikkate alınır. Direncin omik değeri kullanılan malzemenin cinsine ve karışım oranına bağlıdır. Gücü ise fiziksel boyutuna bağlıdır.
Uygulamada ohm, kiloohm ve megaohm değerindeki dirençler kullanılır.
1.000 Ω = 1 KΩ , 1.000 KΩ = 1 MΩ ‘dur.
1.1. Direnç Çeşitleri ve Yapıları
Uygulamada değişik amaçlar için farklı yapı ve özellikte bir çok direnç üretilmiştir. Dirençleri kulanım amacına göre; sabit dirençler, ayarlı dirençler ve ortam etkili dirençler olarak üç grupta inceleyebiliriz.
1.1.1. Sabit Dirençler
Direnç değeri sabit olan, herhangi bir etkiye göre değişmeyen devre elemanlarıdır. Boyutları ve yapılıları kullanılacakları dev-reye göre tasarlanmış bir çok sabit direnç çeşidi vardır.
Şekil 13.1: Sabit direnç sembolleri
Sabit dirençler akım sınırlayıcı, gerilim bölücü ve yük direnci gibi değişik amaçlar için kullanılır. Yapıldıkları malzemeye göre karbon karışımlı dirençler, tel sarımlı dirençler ve film dirençler olarak üç grupta incelenir.
Resim 13.2: Sabit dirençler
1.1.1.1. Karbon Karışımlı Dirençler
Karbon direncin yapımında, toz haline getirilen karbon ve reçineli yapıştırıcı kullanılır. Toz halindeki karbon ve reçineli yapıştırıcı karıştırılarak ince bir silindir çubuk içerinde dökülerek direnç imal edilir. Direnç yüzeyi koruyucu bir tabakayla kaplanır ve üzerinde direnci değeri, renk kodlarıyla veya gövde üzerine yazıyla yazılarak belirtilir.
Şekil 13.2: Karbon direncin yapısı
Kullanılan karbon-reçine oranı direncin değerini belirler. Bu dirençler düşük güçlü olarak, 1/6 w, 1/4 w (çeyrek watt), 1/2 w (yarım watt), 1, 2, 3, 4, 5 watt yapılır. -83-
R-L-C Ölçümleri Atelye ve Laboratuvar
1.1.2.2. Trimpotlar
Direnç değeri tornavida ile değiştirilen ayarlı direnç türüdür. Bu tip dirençler değeri ara sıra değiştirilmesi gereken devrelerde kullanılır. Yapı olarak diğer ayarlı dirençlerle aynıdır.
Şekil 13.7: Tirimpot sembolü
Resim 13.10: Çeşitli tip
1.1.2.3. Reostalar
Yalıtkan silindirik bir gövde üzerine direnç teli sarılarak elde edilen iki sabit uç ve yatay gövde boyunca hareket ettirilebilen bir hareketli uçtan oluşur. Direnç değeri hareketli uç kullanılarak değiştirilir.
Reostalar yüksek akım ve gerilme dayanıklı küçük değerli, büyük güçlü bir ayarlı dirençtir.
Resim 13.11: Reosta
hareketli sürgü
Devreye bağlanırken sabit uçlardan birisi boşta bırakılır veya hareketli uçla birleştirilir. Devreye diğer sabit uç ve hareketli uç bağlanır.
-----------------------------------------------------