Devre Elemanlarının Sağlamlık Kontrolü

kenan_bedo

Evet Arkadaşlar Birçok Arkadaşımızın özellikle sıkıntı yaşadığı bir konu olan Elektronik Cihazlarda kullanılan devre elemanlarının sağlam olup olmadığıdır. Umarım göndermiş olduğum belge sizlere yardımcı olur. İyi çalışmalar

------------
Yapısı :
Dirençler elektronik devrelerin vazgeçilmez elemanlarıdır. Yaptıkları is ise devre içinde kullanılan diğer aktif elemanlara uygun gerilimi temin etmektir. Elektronik devreler sabit bir gerilim ile çalışır ancak devrede kullanılan elemanların hepsi farklı gerilimlere ihtiyaç duyarlar. İste bu anda dirençler devreye girer. Tüm devre içinde her eleman için farklı gerilimler kullanmak yerine uygun dirençler kullanılarak her elemana gereken gerilim dirençler üzerinde düşürülerek temin edilir.
Dirençler yapımında kullanılan malzemeye göre ikiye ayrılır. Karbon dirençler ve Telli dirençler. Yine bu iki tip kendi arasında ikiye ayrılır. Bunlar sabit dirençler ve ayarlı dirençlerdir. Bunun yanında bazı özel dirençler de vardır (Foto direnç, Termistör). Bunlar daha sonra açıklanacaktır.
Dirençlerin değerleri OHM ile ölçülür ve sembolü de W seklinde gösterilir. Direncin değeri büyüdükçe Kiloohm (KW) veya Megaohm (MW) olarak ölçülmeye başlanır. Bir direncin değerinin ne olduğu üzerine doğrudan yazılabileceği gibi en çok kullanılan yöntem olan renk kodları ile üzerine kodlanabilirde. Doğrudan değeri üzerine yazılmış bir direncin değerini okumak çok kolaydır ancak renk kodları ile kodlanmış bir direnci okumak için renk kodlarının anlamlarını bilmek gerekir.
Genellikle dirençler üzerinde 4 veya 5 adet renk bandı bulunur. Bu renkler direnç üzerine kodlanırken renkler direncin bir tarafına daha yakın olarak yerleştirilir. Değer okuması yaparken de renk bandının kenara en yakın olanından başlamak gerekir. Aşağıdaki şekiller 4 ve 5 renk ile kodlanmış bir direncin görüntüsünü vermektedir.
Dikkat ederseniz renkler sol taraftaki uca daha yakındır ve okumaya bu sol tarafa en yakın renkken başlanmalıdır. 4 renkli dirençlerde 1 enci ve 2 enci bantlar sayıyı 3 nü bant çarpanı ve 4 nü bant ise direncin toleransını verir.

5 renkli dirençlerde ise 1, 2 ve 3 nü bantlar sayıyı 4 nü bant çarpanı ve 5 enci bant ise toleransı verir. 5 bantlı dirençler genellikle daha hassas değerlere sahip dirençlerdir ve özel devreler için imal edilirler.
Aşağıdaki tabloda ise renklerin rakamsal karşılıkları verilmiştir. Dirençlerde tolerans değeri olarak kullanılan renk kodları o direncin hassasiyetini verir. Örneğin tolerans değeri olarak gümüş rengi kullanılmış ise o direnç +/- %10 toleransa sahiptir ve üzerine kodlanan değerin %10 üzeri veya %10 altında olabilir demektir. Tolerans renginden hemen önce gelen renk kodu ise çarpan değerini verir. Bu değer kendisinden önce gelen şayi renk kodlarının çarpılacağı değeri verir. Çarpan renk kodundan önce gelen bütün renk kodları ise şayi değeridir. Bu renklerin karşılık geldiği rakamlar yan yana konur ve çarpan rengi ile çarpılarak direncin değeri bulunur.

Örnek :
1.Renk = Kahverengi
2.Renk = Siyah
3.Renk = Kırmızı
4.Renk = Altın
şayi değeri olarak kahverengi 1, Siyah 0 olduğuna göre şayi değeri 10, çarpan rengi olan 3. Renk kırmızı olduğuna göre çarpan değeri 100'dür. Bu durumda direncin değeri 10 x 100 = 1000 Ohum yani 1 Kohm'dur. Tolerans rengi olan 4. Renkçe altın rengi olduğuna göre direnç +/- % 5 toleransa sahiptir. Yani değeri 950 ohum olabileceği gibi 1050 om'da olabilir.
Dirençler paralel veya seri olarak birbirine bağlandıkları takdirde değerleri değişir. Birbirine seri olarak bağlı bir direnç grubunun değeri tüm dirençlerin değerlerinin toplamına eşittir.
Paralel bağlantıda ise isler tamamen değişmektedir. Öncelikle bilinmesi gereken konu paralel bağlı dirençler grubunun yeni değerinin gruptaki en küçük dirençten daha küçük olacağıdır. Eğer paralel bağlanacak dirençlerin tümünün değeri ayni ise oluşacak yeni değeri bulmak için bir direncin değerinin toplam direnç sayısına bölünmesi yeterlidir. Yani 3 adet 10 Kohm'luk direnç paralel bağlandığında ortaya çıkacak olan yeni değer; 10/3=3.3 Kohm'dur.
Farklı değerlerdeki dirençler paralel olarak bağlandığında ise sonucu bulmak için izlenecek yol su şekildedir; Öncelikle 1 şayisi tek tek paralel bağlanacak tüm dirençlerin değerlerine bölünür, çıkan değerler toplanır ve bu değer toplam direnç şayisi ile çarpılır. Daha anlaşılır olması için bir örnekle anlatmak gerekirse;
Örnek :
Paralel bağlanacak dirençler = 2.2 Kohm, 10 Kohm ve 100 Kohm olsun, Yapılacak işlemler sırası ile söyle;
1 / 2.2 = 0.45
1 / 10 = 0.1
1 / 100 = 0.01
Bu değerleri birbirleriyle toplarsak;
0.45 + 0.1 + 0.01 = 0.56
Simdi bu değeri toplam direnç şayisi ile çarparsak;
0.56 x 3 = 1.68 Kohm eder.
Resimde sırası ile sabit ve ayarlı bir direncin devre çizimlerinde kullanılan sekli görülmektedir.

Sağlamlık Kontrolü :
Eğer bir direncin sağlamlığında şüphe ediyorsanız veya üzerindeki değeri okuyamıyorsanız bu direnci ohum metrenin uygun konumunda uçların yönü fark etmeksizin bağlarsanız ölçü aleti direncin değerini size gösterecektir. Direnç değeri küçüldükçe ohum metrede de düşük konum kullanılmalıdır

» Kondansatör ve Ölçümleri

Yapısı :

Kondansatörler yapı itibari ile iki iletken plaka arasına bir yalıtkan maddenin konulması ile oluşan devre elemanlarıdır. kullanılan yalıtkan maddenin türüne göre (hava, mika, seramik vb.) kondansatör
-----------------------------------------------------