Elektrik Makinalarının Endüstride Kullanım Alanları

Maris

1. doğru akım makineleri
1.1. doğru akım makinelerinin çalışma prensibi:
1.2. doğru akım dinamoları ve karakteristikleri
1.2.1. yabancı uyartımlı dinamolar:
1.2.2. kendinden uyartımlı dinamolar:
1.3. doğru akım motorları ve karakteristikleri
1.3.1. serbest uyarmalı doğru akım motorları
1.3.2. kendinden uyarmalı doğru akım motorları
1.4.1. bir fazlı motorlar
................................
..................................
.................................
....................................

-----------------
1. DOĞRU AKIM MAKİNELERİ
Hareket eden elektrik makineleri giriş uçlarına uygulanan enerji çeşidine göre motor ve generatör olarak ikiye ayrılırlar. Makinenin uçlarına elektrik enerjisi uygulanıyor ve karşılığında mekanik enerji alınıyorsa, bu çalışma şekline motor çalışma, eğer makineye mekanik enerji veriliyor ve karşılığında uçlarından elektrik enerjisi alınıyorsa bu çalışma şekline ise generatör çalışma denir.
1.1. Doğru Akım Makinelerinin Çalışma Prensibi:
Manyetik alan içinde ve kuvvet çizgilerini kesecek şekilde hareket eden bir iletkenin uçları arasında bir elektro motor kuvveti doğar. Bu iletkende endüklenen e.m.k. değeri birim zamanda kesilen kuvvet çizgisi sayısı ile orantılıdır. İletkenin iki ucu bir direnç üzerinden birleştirilirse devreden bir akım geçer. Bu akıma endüklenme akımı denir. Eğer iletken kuvvet çizgilerine eğik hareket ediyorsa, aynı süre içerisindeki dik harekete göre daha az kuvvet çizgisi kesecektir. Benzer olarak doğru akım makinelerinde endüvi sargıları dönerken manyetik akı çizgilerini keser ve dolayısıyla sargılardaki bobinlerin manyetik alan içinde hareket etmesi ile sargı iletkenlerinde endüklenen e.m.k. her an yön ve şiddet değiştirmiş olur. Buradan anlaşılacağı gibi kutuplar arsasında dönen bir bobinde endüklenen e.m.k. alternatif e.m.k. ‘dır. Sargı bobinlerinde endüklenen e.m.k. akımı, kollektör vasıtasıyla doğrultularak fırçalardan dışarıya alınır.
1.2. DOĞRU AKIM DİNAMOLARI VE KARAKTERİSTİKLERİ
1.2.1. Yabancı uyartımlı dinamolar:
Kutup bobinleri dışardan bir üreteç tarafından uyartılan dinamolara yabancı uyartımlı dinamo denir. Bu yabancı kaynak, bir doğru akim üreteci olup, pil, akümülatör veya diğer bir doğru akim dinamosu ola-bilir. Sekil:1 de yabancı uyartımlı dinamonun bağlantı şeması görülmektedir.
Bütün doğru akım makinelerinde endüvi uçları A — B harfleri ile belirtilir. Yabancı uyartımlı dinamolarda kutup sargı uçları I — K ile şayet makinede yardımcı kutup varsa, bunun uçlarına da G —H harfleri ile gösterilir. Endüvinin B ucu ile yardımcı kutbun G ucu makine içinde birleştirilip makine klemensine H ucu çıkarılır.
Doğru akim dinamolarında dinamonun ürettiği gerilimi istenilen değere ayarlamak için, uyartım direnci (reostası) denilen bir direnç kutusu bulunur. Uyartım direnci, sekil: 1 de görüldüğü gibi, kutup sargılarına seri bağlanmıştır. Bu direncin değerini azaltıp çoğaltmak, kutuplardan geçecek (im) akımını, dolayısıyla kutupların manyetik alanını ayar ederiz. Kutupların doğurduğu (θ)akısı değiştirilerek, E = K.θ.n formülüne göre dinamonun gerilimi ayar edilir.
-----------------------------------------------------