İşlemsel Yükselteçler ve Yükselteç Devreleri - Sunum

snobby

Yükselteçler ve İşlemsel Yükselteç Devreleri

1. Amplifier Model (Yükselteç Modeli)

Yükselteç, bir sinyalin genliğini yükselten, gerilim kontrollü bağımlı bir gerilim kaynağı ve aynı zamanda aktif bir elektronik bir devre elemanıdır. Yükselteç, bir sinyalin frekansını değiştirmeden genliğini (gerilimini) yükseltir. Yükseltecin giriş direnci çok yüksek, çıkış direnci çok düşük olduğundan gerilim kazancı çok yüksektir (105-106). Şekil 16.1’de, bir gerilim yükseltecinin basitleştirilmiş bir modeli veya eşdeğeri verilmektedir.

16.3. Operational Amplifier (Op-amp.) (İşlemsel Yükselteç)

Şekil 16.6’da görüldüğü gibi; referans (toprak) ucu bütün giriş ve çıkışlar için ortak ikinci uçtur. Op-amp’ın (–) ucuna uygulanan gerilim sinyali terslenerek, (+) girişe uygulanan gerilim sinyali ise aynen yükseltilerek çıkışa verilir. Girişlerin her ikisine de gerilim (sinyal) uygulandığında, gerilimlerin farkı yükseltilerek çıkışa uygulanır. Bu durumda hangi girişe uygulanan gerilim daha büyükse çıkış gerilimi (vo) o girişin özelliğini taşır.

vd =v+ - v- (16.6)

Op-ampn girişlerine uygulanan gerilimler aynı ise çıkış sıfırdır. Bazı durumlarda, iç devresindeki dengesizlikten dolayı sıfır vermezse, off-set gerilimi uygulanarak çıkışı sıfıra eşitlenir. Şekil 16.7’de pratikte en çok kullanılan op-amp ayak bağlantıları verilmektedir.

Pratikte, op-amp’ın giriş direnci Ri sonsuz giriş akımı i1 sıfır, v+ ve v- girişleri aynı potansiyelde ve Ro çıkış direnci sıfır olarak kabul edilmektedir.

Şekil 16.8’de, op-amp’ın giriş-çıkış karakteristiği verilmiştir. Şekilden görüldüğü gibi, op-amp doyuma (+Vcc ve –Vcc’ye) kadar her iki yönde doğrusal çıkış vermekte, yani doğrusal bölgede çalışmaktadır. Buradan; op-amp vo çıkış geriliminin + ve – yönde (alternatif) olduğunu ve çıkış geriliminin, açık devre gerilim kazancı (A veya Av) çok yüksek olmasına rağmen, +Vcc ve –Vcc besleme gerilimleri ile sınırlanmaktadır. |vd|> Vcc/Av 0lduğunda op-amp doyuma doyuma gitmektedir.

-----------------------------------------------------