---

T.C Haliç Üniversitesi Fen bilimleri Enstitüsü

Yüksek lisans tezi

Elektronik ve Haberleşme Müh. Özgür Ertem 22.05.2006.008

İnternet protokolü üzerinden ses aktarımında westplan yaklaşımıyla trafik analizi

Anabilim dalı: bilgisayar mühendisliği

Bölümü: bilgisayar mühendisliği

Tez danışmanı: Prof. Dr. Ali Okatan

Aralık 2006

İçindekiler

tablo listesi v
şekil listesi vi
özet vii
summary viii
1.giriş------------------------------- 1
1.1 tezin kapsamı---------------------------- 2
1.2 tez düzeni ------------------------------------- 2
2.internet protokolü üzerinden ses aktarımının tanıtımı -------------------- 3

2.1 voıp’in büyümesine etkiyen faktörler ------------------------------------------4
2.2 voıp transport ve network katmanı protokolleri--------------------------- 5
2.2.1 internet protokolü-------------------------------------------------------- 6
2.2.2 taşıma kontrolü protokolü ve kullanıcı veri birimi protokolü----------- 6
2.3 gerçek-zaman iletim protokolü ve gerçek-zaman denetim protokolü----------- 8
2.4 kaynak ayrılması protokolü------------------------------------- 9
2.5 h.323 işaretleşme protokolü--------------------------------- 10
2.5.1 h.323 bileşenleri-------------------------------------------- 10
2.5.1.1 terminaller--------------------------------------------- 10
2.5.1.2 ağ geçitleri---------------------------------------------11
2.5.1.3 ağ kapı sorumluları----------------------------- 12
2.5.1.4 çok-uçlu denetim birimleri ------------------------ 12
2.5.2 h.323 protokolleri ve ayrıntıları---------------------- 12
2.5.2.1 ses kodlayıcıları/çözücüleri----------------------- 13
2.5.2.2 görüntü kodlayıcıları/çözücüleri------------------- 14
2.5.2.3 h.225 kayıt, kabul ve durum protokolü---------- 14
2.5.2.4 h.225 çağrı işaretleşme protokolü--------------- 14
2.5.2.5 h.245 denetim işaretleşme protokolü--------------15
2.5.3 h.225 ras kanalı------------------------------------ 15
2.5.3.1 ağ kapı sorumlusunun bulunması--------------- 16
2.5.3.2 kayıt------------------------------------------------ 17
2.5.3.3 konum--------------------------------------------- 19
2.5.3.4 çağrı kabulü ve bant genişliği------------------ 20
2.5.3.5 durum bilgisi---------------------------------------- 22
2.5.3.6 bağlantının kesilmesi------------------------------ 23
2.5.4 h.225 çağrı işaretleşmesi----------------------------- 24
2.5.5 h.245 çağrı kontrolü------------------------------------- 30
2.6 oturum başlatma protokolü--------------------------------- 32
2.6.1 sıp isimleri ve adresleri------------------------------- 32
2.6.2 sıp’in temel bileşenleri-------------------------------- 32
2.6.3 sıp mesajları---------------------------------------------- 33
2.6.4 sıp’de konuşma yolunun kurulması-------------------- 35

3.ses kalitesini etkileyen unsurlar---------------------------- 38
3.1 gecikme------------------------------------------------------ 38
3.1.1 yayılma gecikmesi----------------------------------------- 39
3.1.2 kodek işlem gecikmesi------------------------------------ 39
3.1.3 paketleme gecikmesi------------------------------------- 40
3.1.4 sıralama gecikmesi---------------------------------------- 42
3.1.5 yönlendirme ve kuyruklama gecikmesi ---------------- 42
3.1.6 gecikme değişimi tamponu gecikmesi ------------------ 42
3.2 gecikme değişimi------------------------------------- 43
3.3 paket kaybı -------------------------------------------------- 43
3.4 bağlantı hatalar--------------------------------------------- 44
3.5 yankı--------------------------------------------------------- 46
3.6 ses faaliyet algılama--------------------------------------- 48

4.ses kalitesininölçülmesi------------------------------------- 50
4.1 ortalama düşünce derecesi----------------------------- 50
4.2 e – model------------------------------------------------- 51

5.internet protokolü üzerinden ses aktarımı uygulaması--- 55
5.1 voıp ağları için tasarım önerileri--------------------------- 55
5.1.1 sıkıştırılmış gerçek-zaman iletim protokolü kullanımı 56
5.1.2 ses faaliyet algılama aktif hale getirilmeli-------------------- 57
5.1.3 ses verisi mümkün olduğunca küçük tutulmalı------------ 59
5.1.4 uyarlamalı gecikme değişimi tamponu kullanılmalı----- 59
5.1.5 uygun kodek seçilmeli------------------------------------ 60
5.1.6 yankı bastırıcı kullanılmalı--------------------------------- 61
5.2 simülasyonun açıklanması--------------------------------- 63
5.3 simülasyonun sonuçları----------------------------------- 67
5.4 simülasyon sonuçlarının analizi-------------------------- 69
5.5 özet--------------------------------------------------------- 73

6.sonuçlar------------------------------------------------------- 74
6.1 konu hakkında gelecekte yapılabilecek çalışmalar-------- 76

kaynaklar----------------------------------------------------- 77

özgeçmiş--------------------------------------------------- 79


özet

internet protokolü üzerinden ses aktarımında westplan yaklaşımıyla trafik analizi

internet protokolü üzerinden sesin taşınması 1990’ların sonlarında başlayan ve gün geçtikçe popüler hale gelen bir konudur. özellikle, ekonomik açıdan sağladığı avantajlar ve ek harcamalar yapılmadan var olan internet alt yapısını kullanabilmesi sebebiyle voıp, kurumsal şirketler için cazip hale gelmektedir. ayrıca ses ve veri hizmetlerinin, aynı telekom şebekesi üzerinden paket anahtarlama mantığını baz alarak iletilmesi, bant genişliğinin oldukça verimli kullanılabilmesine olanak sağlamaktadır. bununla birlikte voıp sesin aksine veri iletimi gibi gerçek zamanlı olmayan trafik için tasarlanmış olan ıp ağlarının doğasından, kaynaklanan birçok sorunla karşılaşmaktadır.

bu tez voıp sistemlerinde ses kalitesine etkiyen etmenleri analiz etmektedir. bu etmenler; gecikme, gecikme değişimi (jitter), paket kaybı, bağlantı hataları, yankı ve ses faaliyet algılama (voice activity detection - vad)’dır.ilaveten, bu faktörlerin etkilerini azaltmak için uygulama önerileri sunulmuş ve son olarak da sunulan öneriler simülasyonlar
aracılığıyla analiz edilmiştir.

ı. giriş

ıp telefonu, internet telefonu, paket anahtarlamalı telefon olarak da bilinen voıp, ses paketlerinin internet gibi paket-anahtarlamalı ağlar üzerinden iletimidir. 1995 yılının başlarında vocal tec ınc. tarafından tanıtımı yapılan ilk ıp telefonu yazılımı [1], günümüzde tüm dikkatleri üzerine çekmeyi başarmıştır. internet protokolünün evrensel varlığı, veri şebekeleri ile ses şebekelerinin birleştirilme fikri ve hem bireysel hem de kurumsal abonelerin....

---