---

içindekiler


sayfa no

önsöz......................................................................................................................................ı
içindekiler........................................................................................................................ıı
özet.........................................................................................................................................v
şekil listesi.....................................................................................................................vı
semboller.........................................................................................................................xı

bölüm ı

ı. ideal transformatör..............................................................................................1

bölüm ıı

ıı. lineer transformatör..........................................................................................7

bölüm ııı

ııı.transformatörün kuplajlı devre gösterimi.....................................13

bölüm ıv

ıv. transformatörün sinüs şeklinde gerilimle beslenmesi...........19

bölüm v

v. transformatör nüve kayıpları....................................................................24

5.1. histeresiz ve girdap akımları kayıpları.......................................................................24
5.1.1. histeresiz kaybı............................................................................................................24
5.1.2. girdap akımları kaybı.................................................................................................25
5.2. demir nüveli endüktörün uyarılması...........................................................................27
5.3. tam eşdeğer devre..........................................................................................................30

bölüm vı

vı. transformatörün performansı..................................................................33

6.1. transformatörün eşdeğer devre parametrelerinin belirlenmesi...............................33
6.1.1. boşta çalışma deneyi....................................................................................................33
6.1.2. kısa devre deneyi.........................................................................................................34
6.1.3. sargı dirençlerinin ölçülmesi.......................................................................................35
6.1.4. polarite deneyi...............................................................................................................35
6.1.5. yük deneyi....................................................................................................................36
6.2. yaklaşık eşdeğer devreler..............................................................................................39
6.3. verim.................................................................................................................................40
6.4. regülasyon........................................................................................................................42
6.5. birimsel değerler.............................................................................................................46
6.5.1. regülasyon yaklaşık hesabı.........................................................................................47

bölüm vıı

vıı. transformatörün başlangıç akımı.........................................................52

bölüm vııı

vııı. güç transformatörünün yapısı................................................................57

bölüm ıx

ıx. transformatörün tasarımı............................................................................61

bölüm x

x. karmaşık magnetik sistemler için eşdeğer devreler..................69

10.1. magnetik eşdeğer devrelerin çıkartılması.................................................................69
10.2. elektrik eşdeğer devrelerin çıkarılması....................................................................72
10.3. iki sargılı kabuk tipi transformatörün eşdeğer devresi........................................75

bölüm xı

xı. transformatörün değişken frekans çalışması...............................84

bölüm xıı

xıı. transformatörlerin paralel çalışması.............................................92
12.1. ideal çalışma..................................................................................................................93
12.2. eşit gerilim oranları.....................................................................................................94
12.3. eşit olmayan gerilim oranları....................................................................................96

bölüm xııı

xııı. özel transformatörler.............................................................................106
13.1. üç sargılı transformatörler.......................................................................................106
13.1.1. kuplajlı devre gösterimi...........................................................................................106
13.1.2. parametrelerin bulunması..........................................................................................113
13.1.3. gerilim regülasyonu.................................................................................................115
13.2. oto transformatörleri.................................................................................................129
13.2.1. iki sargılı transformatörün oto transformatöre dönüştürülmesi............................131
13.3. ölçü transformatörleri...............................................................................................136
13.3.1. akım transformatörleri.............................................................................................136
13.3.2. gerilim transformatörleri..........................................................................................138

bölüm xıv

xıv. çok fazlı transformatörler..................................................................146
14.1. üç fazlı sistemler için transformatör bağlantıları.................................................146

problemler....................................................................................................................160

-----

transformatörler, magnetik alan üzerinden her iki yönde kapılar arasında elektrik enerjisinin alınıp verilmesine izin veren elektrik sistemde farklı gerilim seviyelerindeki iki kapıyı magnetik alan ile bağlayan kuplajlı bobinleri bulunduran statik cihazlardır.

trafolar, düşük güçlü, düşük akımlı elektronik ve kontrol devrelerinden , çok yüksek gerilimli güç sistemlerine kadar, değişik türden devrelerin en önemli parçalarından biridir.trafolar, haberleşme sistemlerinde kullanılan küçük ünitelerden yüksek gerilim sistemlerinde kullanılan yüzlerce ton ağırlıkta olanlara kadar geniş bir alanda kullanılırlar.

trafoların en önemli görevleri;
• elektrik güç sistemlerinde gerilim ve akım seviyelerini değiştirmek,
• elektronik ve kontrol devrelerinde maksimum güç transferi için kaynak ve yük empedansı uyumunu sağlamak,
• elektriksel izolasyonu sağlamak (bir devreyi diğerinden izole etmek ya da iki devre arasında alternatif akım tarafında sürekliliği sağlarken doğru akım tarafını izole etmek.)

trafolar, büyük ölçüde alternatif akım (a.a) güç sistemlerinde kullanılırlar.çünkü istenilen ve ekonomik seviyedeki (10-20 kv) güç üretimini, ekonomik taşıma geriliminde (400-1000 kv) güç taşınmasını, endüstriyel, ticari ve ev araçları için gerekli dağıtım gerilimlerinde (230/400 v) ve büyük motorlar için 3.3, 6.6 ya da 11 kv’ a kadar çıkan endüstriyel gerilimlerde güç kullanımını mümkün kılar.

trafolar, frekansın işitme frekansından, radyo ve video frekansına kadar değiştiği haberleşme ve elektronik sistemlerinde çok değişik maksatlar için geniş bir şekilde mesela, vakum tüpü flamanlarını ısıtmak için flaman trafoları olarak, giriş/çıkış trafoları(mikrofonu ilk yükseltici kata/ son yükseltici katı hoparlöre, bağlamak için) olarak ve radyo –televizyon devrelerinde ara kat trafoları olarak kullanılırlar.

bir trafo, en basit şekliyle, ortak (faydalı) bir alan üreten magnetik malzemeden bir nüve üzerine yerleştirilmiş iki izole sargıdan ibarettir.nüveler arasında en çok kullanılanı, sargılar arasında en geniş ve en etkili magnetik iletimi ve mekanik desteği sağlayan demir ve çelik alaşımlı nüvelerdir.demir nüveli tasarlanan trafolar; 25-400 hz frekans aralığında çalışırlar.

pek çok elektronik ve kontrol sistemlerinin ve hemen hemen bütün güç sistemlerinin anlaşılması için trafonun devre modeli ve performansının analizi gereklidir.bir elektromanyetik aygıt olan trafonun analizi, elektrik ve mekanik kapıları arasında enerji alış verişi için manyetik alanı da kullanılan elektromekanik enerji dönüştüren aygıtların çalışmasını, anlamada yardımcı olur.

---

---

**********

---

Başa dön