---

Elektrik Kaynak Makineleri ve Çeşitleri

---------
KAYNAK TRANSFORMATÖRLERİ

Kaynak makinelerinde kullanılan transformatörlerin normal iki sargılı transformatörler ile oto transformatörlerinden farklı bazı özellikleri vardır. Bu transformatörlerin dış karakteristikleri, kaynak akımı arttıkça gerilimleri hızla düşecek şekildedir. Kaçak akıları çok olacak şekilde yapılırlar. Bunun için kaçak akılarını ayarlayıcı düzenekler geliştirilmiştir. Şekil 1’de görüldüğü gibi, yük akımları kısa devreye kadar arttıkça gerilimleri azalmaktadır.karakteristik eğri üzerinde de görüldüğü gibi, kaçak akılar ayarlanarak iki değişik karakteristik elde edilmektedir. 2 nolu akı kaçak akıların fazla olduğu durumda elde edilmiştir. Böylece 1 ve 2 nolu eğriler arasında akım ayarı yapılabilmektedir.

Şekil 1- Kaynak transformatörlerinin karakteristik eğrileri

Kaynak transformatörlerinin boştaki gerilimleri ortalama 60-70 volt kadar olup, kaynak sırasında bu gerilim, ark kaynağı transformatörlerinde 20-30 volta, direnç kaynağı transformatörlerinde 1-10 volta kadar düşmektedir. Çeşitli transformatör ve kaynak makinelerinde bu değerlerde az çok farklılıklar görülebilir. Kaynak transformatörleri yüksek akımlı olarak yapılırlar. Akımın kaynağın özelliğine göre ayarlanabilmesi için çok çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Şekil 2’de istenen gerilimin elde edilmesi için transformatörlerde uygulanan yöntemlerden bazıları verilmektedir. a)’da sekonderden uç çıkarmakla, b)’de sekonderi çok uçlu yapıp sürgülü şekilde kullanarak, c)’de ise transformatör nüvesinin kaçak akılarının ayarlanması ile yapılan akım ayarları görülmektedir.


Şekil 2- Transformatörlerde sekonder geriliminin ayar yöntemleri

Kaynak transformatörlerinde aranan özellikler şunlardır;
1- kaynak akımının mümkün olduğu kadar sabit olması,
2- İlk ateşlemenin yapılması için yeterli gerilimin bulunması.
Kaynak transformatörlerine geçmeden önce kaynaktan ve kaynak makinelerinden kısaca söz etmek yararlı olacaktır.

Kaynak ve Elektrikli Kaynak Makineleri :

Metallerin ve alaşımlarının ayrıca bir metal(elektrot) kullanarak veya kullanmadan, sıcaklık ve basınç etkisi ile birleştirilmelerine “Kaynak” adı verilir. Kaynak yerindeki sıcaklığın elde edilişine göre iki türlü kaynak vardır. Bunlar:
1- Ark kaynağı,

---