---

1.5) Triyak

Triyaklar, bir alternatif akım anahtarıdır. Triyak (triac) İngilizce Triode Alternating Current (üç elektrodlu alternatif akım elemanı) kelimelerinden türetilmiştir. Tristörlerden farklı olarak iki yönde de akım geçirirler. Ayrıca hem pozitif hem de negatif geyt sinyalleri ile tetiklenme özelliği ile de tristörlerden ayrılırlar.
Triyaklar, mekanik ve elektromanyetik anahtarlara göre daha ekonomik ve daha doğru A.C. güç kontrolü sağlarlar. Bu bakımdan pek çok üstünlükleri vardır. Triyakların anahtarlama işlemi rölelere göre çok hızlıdır. Açma kapama işlemleri sırasında elektrik arkı oluşturmaz. Triyak ile A.C. ‘de minimum ile maksimum arasında güç kontrolü yapılabilir. Triyağın 220 V altında 10 A gibi yüksek akım geçirirken uçlarında bulunan gerilim 1.5 V dolaylarındadır. Bu anda Triyak üzerinde harcanan güç 15 W dolayında iken yük üzerinde harcanan güç, 220.10=22.2Kw dır. Triyak üzerinde harcanan güce sarf (disipasyon) denir. Triyak uygun bir soğutucuya bağlanarak bu güç kaybının yaratacağı ısı dağıtılabilir. Triyak bu özelliğinden dolayı iyi bir güç anahtarıdır.Triyak ile büyük akımların küçük akımlarla kontrolü yapılabildiği gibi A.C. akımların D.C. akımlarla kontrolü yapılabilir.
Triyak kristal yapı içerisinde iki tane PN PN bileşiminin birbirine zıt olarak yerleştirilmesinden meydana gelmiştir.
Triyağın, kapısına (+) ve (-) D.C. gerilim ile A.C. akımının (+) ve (-) alternasları, pals akımları şeklinde ayrı ayrı uygulansa dahi, triyaktan iki yönde akım geçebilir. Triyak anot katot terimleri yerine A1 – A2 kullanılır. Üçüncü uç gate ise, tristörlerde olduğu gibi, küçük akımlarla triyağın tetiklenmesini sağlayan kontrol ucudur.
Triyak yük akımı devresini A1-A2 terminallerinden tamamlar. Bu nedenle yük akımını taşıyan bu iki uca esas devre terminalleri (main terminal) denir. Yük A2 terminaline bağlanır.

Triyak simetrik çalışmayı sağlamak için birbirlerine ters paralel bağlı iki tristöre eşdeğerdir. Birinci alternasta biri, 2.alternasta diğeri iletken olur.
Triyağın her iki alternansta kontrolünü istiyorsak triyağın gate ucunun,her alternansta tekrar tetiklenmesi gerekir. Tetikleme olayında dikkat edilmesi gereklen husus şudur;

---