1. SAYFA
MADDE VE ELEKTRİK
1- ELEKTRİKLENME VE ELEKTRİK YÜKÜ
Elektrik hakkındaki ilk bilgiyi M.Ö 600 yıl öncesi Thales’ in kumaş parçalarına sürtülmüş kehribarın saman parçalarını çekmesi ve parçacıklarla temastan sonra onları itmesini gözlemesiyle başlar. Oluşan itme ve çekme kuvvetlerine elektriksel kuvvet adı verilir.
ELEKTRİKLENMENİN NEDENİ
Elektriklenmenin nedeni bir elementin kendi özelliğini taşıyan en küçük parçası olan atomun incelenmesiyle ortaya konulur.
Atomlar ( - ) elektrik yüklü elektronlar, ( + ) yüklü protonlar ve yüksüz nötronlardan oluşur.
Protonlar ve nötronlar atomun çekirdeğinde yer alırlar. Dolayısıyla çekirdek daima pozitiftir. Elektronlar ise çekirdek çevresinde bulunan yörüngelerde dolanırlar. Bir atomda çekirdek etrafında dönmekte olan elektron sayısı çekirdekteki proton sayısına eşit ise böyle atomlara yüksüz (nötr) atom denir.
Bir atomda elektronların sayısı protonların sayısından fazla ise ( - ) negatif, az ise ( + ) pozitif yüklüdür.
PARÇACIK SEMBOL
YÜK
KÜTLE
Proton
p
+e
1.6726.10 (-27) kg
Nötron
n
0
1.6750.10 (-27) kg
Elektron
E (-)
-e
9.1100.10 (-31) kg
Elektriklenme olayı bir yük alışverişidir. Bu alışverişte elektron kazanmışsa ( - ) negatif, elektron kaybetmiş ise ( + ) pozitif yüklenir.
A. SÜRTME İLE ELEKTRİKLENME
Sürtme ile elektriklenme sürtülen cisimler arasındaki elektron alışverişidir. Bu alışverişte birinin kazandığı yük ve birinin kaybettiği yük birbirine eşittir.
Örnek; yüksüz bir cam çubuk ipek kumaşa sürtüldüğünde cam çubuktaki elektronların bir kısmı ipek kumaşa geçer. Elektron kazanan kumaş ( - ) yüklenir, elektron kaybeden çubuk ( + ) yükle yüklenir.
B. DOKUNMA İLE ELEKTRİKLENME
Elektrikle yüklü bir cisim nötr bir cisme dokundurulduğunda iki cisim arasında elektron alışverişi olduğu ve her ikisinin aynı cins yükle yüklendiği görülür.
Örnek; yalıtkan ayaklar üzerinde bulunan yüksüz bir metal küreye ( - ) yüklü bir çubuk dokundurulduğunda kürenin ( - ) yükle yüklendiği görülür.
