---

senkron jeneratör uç geriliminin bulanık mantık teorisi kullanılarak denetimi

---------------
SENKRON JENERATÖR UÇ GERİLİMİNİN
BULANIK MANTIK TEORİSİ KULLANILARAK DENETİMİ

AMAÇ: Bu çalışmada, akıllı denetim sistemlerinin bir parçasını oluşturan bulanık mantık ve bulanık küme işlemleri kullanılarak 3-fazlı senkron jeneratörün terminal gerilimi regülasyonu denetlenmektedir. Senkron jeneratörün beslediği yükte meydana gelen artma ve azalmalar jeneratörün gerilimi ve hızını etkilemektedir. Terminal gerilimindeki değişimleri kısa sürede gidermek amacıyla tasarlanan denetim sisteminde, bulanık sayılarla temsil edilen denetim değişkenleri IF… THEN biçiminde kullanılan bilgi tabanlı denetim kuralları ile işleme tabi tutulmaktadır.

GİRİŞ: Özellikle belirsizlik içeren sistemlerin modellenip incelenmesine getirdiği kolaylık nedeniyle bulanık mantık tabanlı uygulamalar güç sistemlerinin denetiminde yer edinmeye başlamıştır. Bulanık mantık tabanlı denetleyiciler ile gerekli denetim işlemi önceden belirlenmiş kurallar yardımıyla gerçekleştirilir. Bu aslında “kural-tabanlı uzman sistem” lerin bulanık küme teorisiyle birlikte uygulanmasının bir sonucudur.

UYGULAMA: Bu çalışmada bir doğru akım motoru tarafından sürülen senkron jeneratörün uçlarına bağlı üç fazlı ayarlanabilir direnç yükünün değişmesi durumunda, senkron jeneratör uç geriliminin sabit (referans değerde) tutulması için, uyarma devresi geriliminin bulanık mantık teorisi kullanılarak kontrolü yapılmaya çalışılmıştır.
Senkron jeneratörün beslediği yüklerde değişmeler olması durumunda frekans ve uç geriliminin sabit tutulması gerekmektedir. Uç gerilimi kontrol edilen sistemin genel blok diyagramı aşağıdadır.

Bu sistemde senkron jeneratör şebekeden bağımsız olarak 3 fazlı ayarlanabilir direnç yükünü beslemektedir. Senkron jeneratörün terminal gerilim bilgisi gerilim transformatörleri ile düşürüldükten sonra bir ADC ye gelmekte burada sıra ile her bir fazın gerilim bilgisi sayısal hale getirilmekte ve sayısal işaret kestirimci de her işaretin genlik değeri elde edilmektedir. Direnç yükünde değişiklik olması durumunda uç geriliminin değişmesi doğaldır. Ama senkron jeneratörlerde uç geriliminin referans bir değerde sabit tutulması gerekmektedir. Bunu sağlamak için ise senkron jeneratörün uyarma devresi akımının artırılması veya azaltılması bulanık mantık denetleyicisi kullanılarak yapılmaktadır.
Bulanık mantık denetleyici senkron jeneratör uyarma devresi geriliminin alması gereken değeri sayısal olarak bulanık mantık üyelik işlevleri ve kural tablosu nu kullanarak üretir. Bu değer bir DAC kullanılarak analog hale getirilir ve bir güç yükselteci olarak kullanılarak senkron jeneratör uyarma devresi gerilimi kontrol edilmiş olur.
Sistemin analizinin yapılması için her bir elemanın matematiksel modelinin elde edilmesi ve sayısal işaret kestirimci ile bulanık mantık denetleyicinin çalışma ilkelerinin incelenmesi gerekecektir.
Matematiksel modeller hazırlandıktan sonra her bir birimin giriş ve çıkışının ne olacağı kestirilmelidir. Matematiksel modellerden elde edildiği üzere

---