KONUTLARDA AYDINLATMA TASARIMI
Ev aydınlatması için temel ihtiyaç, doğru kalitede uygun ışığın sağlanması ve aydınlatma araçlarının (anahtarlar, prizler, aplikler, seyyar masa lambaları, armatürler gibi...) görünüşüne, estetik özelliklerine ve oluşturdukları ambiyansa (havaya, ortama) gerekli dikkatin verilmesidir.
Uygun bir şekilde tasarlanmış aydınlatma, oturanın memnun olarak kullanacağı en büyük konforlardan biridir. Aydınlatma mobilya yerleştirmek kadar önemli sayılmalıdır. Çünkü evi dekore etmenin en önemli parçalarından biridir.
Kapalı mekanların aydınlatma tasarımı yapılırken,beyazımsı renklerin ışığı yansıttığı ve siyah renklerin ışığı absorbe (yuttuğu) ettiği unutulmamalıdır. Bu yüzden, aynı aydınlatma düzeyini elde etmek için, siyah veya koyu renkli yüzeyli bir odanın beyaz veya açık renkli yüzeyli odadan daha fazla ışık akısına (lümene) ihtiyacı olacaktır.
Konutlar insan yaşantısı ve eylemlerinin çoğunu kapsadığından, bu mekanların gün ışığı aydınlatmasının dışında, yapay ışık kaynakları dediğimiz lamba ışığı ile aydınlatılmaları büyük önem taşımaktadır.
Konutların yapısı ve kullanıcılarının değişkenlikleri göz önüne alınırsa, konut içi aydınlatmasında çok farklı durumlar ortaya çıkabilir. Örneğin, konutları kullananların dar gelirli veya zengin olmaları gibi, örneğin, konutların gecekondu veya villa olmaları gibi.
Biz, bütün bunları bir tarafa bırakarak, uygar toplumlarda hangi ihtiyaçların yerine getirilmesi gerekiyorsa bunları içeren konutları göz önüne alarak, değişik eylem alanları için temel aydınlatma düzenlerini sağlamaya çalışmalıyız.
İnsanca bir hayatın sürdürülebilmesi için, bir konutta; oturma,yemek yeme mahalli, ana-baba yatak odası, çocuk yatak odası,çalışma bölümü,mutfak,banyo,salon,WC( tuvalet), hol antre ,koridor, merdivenler, Asansörler gibi bölümlere ihtiyaç vardır.
Bütün bu hacimler teker teker ele alınarak Aydınlatma tekniği açısından tasarımın nasıl olabileceği, temel ihtiyaçların neler olduğu araştırılacaktır.
Güneşli bir ortamda 100.000 lx, gölgede 50.000 lx gibi yüksek aydınlık seviyesinin olduğu düşünülürse konut aydınlatmalarında da yeterli seviyede yüksek aydınlık seviyelerinin sağlanması insana mutluluk verir.
Konutlarda, hangi mekanlarda ne düzeyde aydınlık seviyesinin olması gerektiği, o ülkenin gelişmişliği ile orantılıdır. Burada esas olan ekonomik olma şartıyla, hem iyi bir aydınlatma düzeyi oluşturulacak, hem de görsel konfor yerine getirilecektir. Daha açıkçası Aydınlatmanın kalite faktörleri mümkün olduğunca oluşturulmaya çalışılacaktır. Eğer bir ülkede enerji pahalı ise o zaman ister istemez aydınlatmanın kalitesi düşecektir.
Konutlarda değişik eylem alanları için aydınlatma seviyeleri aşağıda verilmiştir. Bunlar minimum seviye olup, tesis kurulduktan sonra, çalışma süresi içerisinde olması gereken değerlerdir.Işık kaynaklarının yaşlanması, tesisin eskimesi,mekanın kirlenmesi nedeniyle ,başlangıçtaki aydınlık seviyelerinin azalacağını biliyoruz. Bu nedenle , Elektrik tesisi yeni yapılırken belirlenen aydınlık seviyelerinin %20- %30 civarında arttırılması uygun olur.
Yaşlı insanların daha fazla aydınlık seviyelerine ihtiyaç duydukları bir gerçektir. Aydınlık düzeyini gösteren çizelgeler,genel olarak 40 yaşa göre düzenlenmiştir. Yaşlı insanların yorulmadan , görme ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri için belirlenmiş aydınlık seviyelerinin %100-%500 arttırılması gerekmektedir.
Örneğin, herhangi bir eylem için 40 yaşındaki bir adamın 100 lx aydınlık seviyesine ihtiyacı varsa, aynı iş için, 60-65 yaşındaki bir adamın 500 lx aydınlık seviyesine ihtiyacı olacaktır
