---

Simülasyon Dillerinin Tarihsel Gelişimi
Simülasyon dilleri ilk olarak 1960' 1ı yuların başlarında GPSS ve SIMSCRIPT'in takdimiyle ortaya çıkmaya başlamıştır. GPSS, kuyruk sistemlerinin modellenmesi amacıyla tasarlanmıştır, özel amaçlı bir simülasyon dilidir. Günümüzde, bu şekilde konuya göre tasarlanmış özel amaçlı bir çok simülasyon dili bulunmaktadır. SIMSCRIPT, model kurmada daha geniş tasarım olanakları sağlayan, genel amaçlı süreksiz olay simülasyon dillerini temsil etmektedir. Diğer genel amaçlı süreksiz olay simülasyon dilleri GASP IV, SLAM II ve SIMAN olarak verilebilir.
Nance isimli bir araştırmacı simülasyon dillerinin kabaca beş gelişim periyodundan geçtiğini kaydetmektedir. Bunlar;
• .1955-1960 arası: Simülasyonlar özellikle FORTRAN olmak Üzere, genel amaçlı programlama dilleri ile yapılmaktadır. Bu dönemde, simülasyon modellerinin çalıştırılabilmesi programlama dillerinin gelişmesine bağlı idi.
• 1960-1965 arası: Simülasyon çalışmalarını gerçekleştirecek GPSS, SIMULA, SIMSCRIPT ve CSL gibi ilk simülasyon dilleri ortaya çıkmıştır. Bu diller alternatif yaklaşımlar sunarak ; bugün kullanılan birçok simülasyon dili için temel oluşturmuşlardır.
• 1966-1970 arası: Simülasyon dillerinin ikinci jenerasyonu olarak adlandırılan bu dönemde GASP II, III, 360 ve V versiyonları geliştirilmiştir. Ayrıca SIMULA 67'nin yeni versiyonu kullanılmaya başlamış, CSL yerini genişletilmiş hali olan ECSL’ye bırakmıştır.
• 1971-1978 arası: Bu dönemde SLAM ve Q-gere gibi bazı yeni diller ortaya çıkmışsa da, dönemin özelliği, mevcut dillere yeni özellikler eklenmesi olmuştur. Örneğin; SIMSCRIPT II.5'e sürekli modelleme yeteneği ve proses etkileşim stratejisi eklenmiştir. GASP IV, karma modeller tasarlayabilme yetkisini bünyesine dahil etmiştir. Bu dönemin sonlarına doğru bazı dillerin karşılıklı etkileşim versiyonları ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu dönemde; Zeigler, modellemeye ait temel kavramları sunmuştur. Ören ve Zeigler, mevcut simülasyon dillerinin kritiklerini yaparak yeni dillerin içermesi gereken iki kavram ortaya konmuştur. İlk kavram; mantık olarak birbirinden farklı olan; modelleme, deney tasarımı ve çıktı analizleri safhalarının birbirinden ayrılmasıdır, ikinci kavram ise; programın kanıtlanması ve modelin geçerliliği için veritabanı teknolojisinin, grafiklerin v.b. kullanılmasıdır.
• 1979 'dan-günümüze kadar geçen süre: Bu dönemde programlamadan model geliştirmeye doğru kayan bir önem sırası olmuştur. Bu dönemde, program yazma paketler tarafından gerçekleştirilmeye başlanmıştır. Mevcut simülasyon program donanımlarının amacı, kullanımı kolay ve "Bütünleşik Simülasyon Çevresi" sağlamaktadır. Bu cins bir bütünleşik çevrede; model tasarımı, modellerin geçerliliğinin sınanması, giriş verileri hazırlama, çıkış sonuçlarının analizi, deneyleri tasarlama gibi birçok modül entegre olarak çalışır.

---