---

ELEKTRİK SİSTEMİMİZDEKİ KAYIP-KAÇAKLAR VE DEĞERLENDİRMESİ (33 sayfa)
Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de elektrik sistemimizin kalitesine çok önem verilmektedir. Enerjinin sürekliliği, kararlılığı, güç faktörünün değeri, vb… . Bu noktaların yanında sistemin ekonomik olması da çok önemlidir. Bu hem tüketicileri hem de ülke ekonomisini doğrudan etkileyen önemli bir konudur. Sistemin ekonomik olması içinde öncelikle kayıp-kaçak oranının %10’un altına düşürülmesi ve bu seviyede optimum çalışma şartlarının belirlenmesi şarttır.
Ülkemizde 2000 yılında dağıtım şebekemizdeki kayıp-kaçak elektrik enerjisi miktarı 20.573.500 MWh olmuştur, bu değer elektrik dağıtım şebekemize verdiğimiz enerjinin %17.3'üdür , tükettiğimiz enerjinin ise %20.9'udur. Bu değer gelişmiş ülkelerde %6'lar mertebesindedir. 2000 yılında ülkemizde de bu değer sağlanmış olsa idi, takriben 13.500.000 MWh'lik enerji israf edilmeyecek idi. Belirtilen enerji, toplam 2.200 MW gücündeki santralın yıllık üretimine eşittir ve enerjinin satış fiyatı üzerinden karşılığı 1.100.000.000 $'dır. Kayıp-kaçak, 1980'de itibaren giderek artmış ve ülke ekonomisi açısından gerçek bir yük ve sorun olmuştur.
Maalesef, bu soruna uzun yıllar gereken önem verilmemiştir. Son aylarda, sorunun sadece "kaçak" kısmı vurgulanmış; ancak kayıp-kaçakta çok önemli payı bulunan ve gerçek enerji kaybı olan "kayıp" bacağı ise göz ardı edilmiştir. Bu Çalışmada kayıp-kaçak elektrik enerjisi Çeşitli yönleriyle ele alınmış, etken olan faktörler araştırılmış, azaltıcı öneriler getirilmeye çalışılmıştır.

Kayıp-Kaçak Enerji :
Dağıtım şebekesine verilen enerji ile satılan enerji arasındaki fark "kayıp-kaçak" olarak isimlendirilmektedir. Gerçekte kayıp ve kaçak birbirinden tamamen farklı kavramlardır, ayrı ayrı tespit edilemediklerinden bir arada anılmaktadırlar. Bilindiği gibi "kayıp", esas olarak RI2 hat ve trafo kayıplarıdır. RI2 hat kayıpları bunun en önemli kısmını oluşturur. Kısaca kayıp enerji, toprağı ve havayı ısıtan faydalanılmayan enerjidir. Öte yandan "kaçak" bedeli tüketicisi tarafından ödenmeden kullanılan enerjidir; başka bir ifade ile yararlanılan, ancak bedeli diğer aboneler tarafından ödenen enerjidir. Elbette kaçağın %100 oranında önlenmesi için her türlü tedbir alınmalıdır. Ancak, göz ardı edilen "kayıp" ekonomimiz açısından çok önemlidir ve acilen makul değerlere indirilmelidir.

---