---

KENDİNDEN UYARMALI DC AKIM GENERATÖRLERİ

Kendinden uyarmalı genaratörlerde uyarma gerilimi uyarma sargısının endüi uçlarına değişik bağlantı şekilleriyle sağlanabilir. Kendinden uyarmalı genaratörlerde alan uyarması için bağımsız bir kaynağa ihtiyaç yoktur. Alan uyarması endüi tarafından üretilen gerilim ile sağlanır. Kendinden uyarma birçok şekilde gerçekleştirilebilir. Bunlar seri, şönt, kompound generatörlerdir.

1)Seri Generatör: Alan sargıları endüi devresine seri bağlıdır. Uyarma akımı endüi akımı ile aynıdır.

2)Şönt Generatör: Alan sargıları endüi devresine paralel (şönt) bağlıdır. Alan gerilimi ile endüi gerilimi aynıdır.

3)Kompound Generatör: Bu durumda iki adet alan sargısı kullanılır. Endüiye seri bağlanan seri alan sargısı büyük kesitli iletkenlerden sarılır. Şönt alan sargısı ise endüi sargısı ile seri bağlı uyarma sargısı uçlarına bağlanır. İnce kesitli iletken ile sarılır.


SERİ UYARMALI GENERATÖR

Boştaki Karakteristiği
Uyarma sargısı, endüi ile seri bağlı oluğundan boşta çalışma karakteristiği ancak uyarma sargısı serbest uyarmalı generatör gibi dış bir kaynaktan beslenmek suretiyle çıkartılabilir.

Yük Karakteristiği
Yük karakteristiği n=n =st, I =st tutularak U=f(i ) eğrisidir. Görüldüğü gibi i = I olduğundan yük karakteristiği de ancak generatör serbest uyarmalı olarak çalıştırılırsa çıkartılabilir.
Dış Karakteristik
Şekildeki montaj yapılır;.
.
.



ŞÖNT UYARMALI GENERATÖR

Boşta Çalışma Karakteristiği ve Kendi Kendini Uyarma

Generatör bir tahrik makinesi ile tahrik edilip rotor n=sbt. devir sayısında döndürüldüğünde A,B fırçalarına bir yük bağlı değilken E =f(i ) eğrisine boştaki karakteristik denir. Bunun için şekildeki montaj kurulur.
.
.
.

Bir şönt generatörün kendi kendini uyarabilmesi için şu şartların olması gerekir.

1) Makinede geri kalan mıknatıslanmanın var olması gerekir. Eğer makinede geri kalan mıknatıslanma yoksa kendini uyaramaz. Geri kalan mıknatıslanma nedeni ile endüide var olan E nedeni ile küçük bir uyarma akımı uyarma sargısından akar.
.



 Yük Karakteristiği

Generatör sabit devir sayısında bir tahrik makinesi ile tahrik edilir. A, B uçlarına değeri ayarlanabilen R yük direnci bağlanır. R ayarlanarak I =I olması (anma akımına eşit), uyarma akımı i değiştirilerek her seferinde R ayarlanarak I =I olması sağlanır


 Dış Karakteristiği

Generatör n =sbt. devir sayısı ile tahrik edilir. Endüi uçlarına bağlanacak R direnci ayarlanarak I=I =sbt anma akımına ayarlanır. Bu durumda uyarma akımı ayar direnci ayarlanarak makinenin endüi uçlarında gerilim U gerilimine ayarlanır. R bulunur.


 Ayar Karakteristiği

Dış karakteristikten görüldüğü gibi kutup gerilimi yükte değişir. Hâlbuki işletmede sabit bir gerilim üretmek gerekir. Yük arttıkça kutup gerilimini sabit tutmak için uyarma akımını arttırmak gerekir.





KOMPUND GENERATÖR

Dış Karakteristik
.
.

Yukarıdaki şekildeki gibi montajı yapılır. Generatör n=n =sbt sabit devir sayısında tahrik edilir. R yük direnci değiştirilerek I ayarlanır. R ayarlanarak uç gerilimi U ’e ayarlanır ve R bu değerde sabit tutulur. Sonra I akımı ayarlanarak U gerilimi okunur

---