enerji kalitesi dersi notu
---------------
Kalitesiz Elektrik Enerjisinin Maliyeti ve Tüketici Hakları Bakımından Bir Değerlendirmesi
1. Giriş
Yaşantının sürekliliğini sağlayacak beslenme, giyinme, barınma ve temel sağlık hizmetlerinden yararlanma bireyin temel gereksinimleri olup gereksinimleri karşılandığı ölçüde mutlu olacaktır. Günümüzde, ısınma, aydınlanma, ulaşım, haberleşme tüketicinin en temel haklarından olup bunları elektrik enerjisi kullanarak elde edebilmektedir. Elektrik kesintisi nedeni ile doğalgazı veya ısıtma cihazlarını kullanamadığı için hasta olan, sürekli olarak enerjinin gidip gelmesinden dolayı cihazları arızalanan tüketiciler; sağlık harcamaları ve cihazlarını tamir veya yenilenme giderleri nedeniyle elektrik enerji kalitesizliğinin maliyetine katlanmak zorunda kalmaktadır.
Önceki yıllarda neredeyse farkedilmeyen kısa kesintiler, en küçük gerilim dalgalanmaları veya diğer bozulmalar, pek çok elektronik cihazda önemli miktarda hasarlar oluşturmaktadır [1]. Her geçen gün, Ülkemizde bilgi teknolojileri ve bilgisayar kontrolündeki endüstriyel işlemler daha yaygın kullanılmaya başladığından, güvenilir ve yüksek kalitedeki elektrik enerjisi ihtiyacı artarak devam etmektedir. Enerji kalitesizlğine duyarlı bu cihazların kendileri zarar görmeseler bile hatalı çalışmaları sonucunda kullanıldıkları endüstriyel sistemlerde önemli ölçüde ekomik kayıplar oluşturdukları bilinmektedir. İhtiyaç duyduğu kalitede elektrik enerjisi sağlanamamasının bir sonucu olarak ortaya çıkan ekonomik kayıplarını azaltabilmek için çeşitli enerji kalitesi iyileştirme yöntemleri kullanan elektrik enerji tüketicisi, iyileştirme yatırımları ve bu yatırımların işletme maliyetlerine katlanmak zorunda kalmaktadır [2].
Bu çalışmada, elektrik enerji kalitesi, kalitesiz elektrik enerjisinin maliyeti konularında tüketicilerin bilmesi gereken temel bilgiler verilirken kalitesiz enerjinin meydana getirdiği zararların belirlenmesi ve bu kayıpların tazmini için mevcut yönetmeliklerin tüketici hakları bakımından bir değerlendirmesi yapılmaktadır. Elektrik dağıtım şirketleri ile tüketici ilişkilerini düzenleyen mevzuatlarda elektrik enerji tüketicilerinin haklarına ilişkin birçok düzenleme mevcut olup bu çalışma kapsamında sadece elektrik enerji kalitesizliği konusu ele alınmıştır.
2. Elektrik Enerji Kalitesi
Tüketicilerin kullandıkları elektrik enerjisinin kalitesine ilişkin elektrik dağıtım şirketlerinin uyması gereken kurallar EPDK’nın hazırladığı “Elektrik piyasasında dağıtım sisteminde sunulan elektrik enerjisinin tedarik sürekliliği, ticari ve teknik kalitesi hakkında yönetmelik” isimli çalışma ile belirlenmiştir [3]. Bu yönetmelik ile dağıtım şirketi, dağıtım lisansında belirlenen bölgede bulunan kullanıcılara sunduğu elektrik enerjisinin kalitesinden sorumludur. Yönetmelikte, elektrik enerjisinin aboneye ulaştırılması için sunulan hizmetler ve elektrik enerjisinin kalitesine ilişkin aşağıdaki tanımlar yapılmıştır.
• Ticari kalite; dağıtım sistemine bağlanmak isteyen veya bağlı olan kullanıcılar ile bu kullanıcılara bağlantı anlaşması, perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma kapsamında hizmet veren taraflar arasında enerji satışı ve/veya hizmetin sunumuna ilişkin olarak söz konusu faaliyetin tüm evrelerinde meydana gelecek ilişkilerin EPDK tarafından belirlenecek standartlara uygun olarak gerçekleşmesidir.
• Tedarik sürekliliği kalitesi, dağıtım sisteminin kullanıcıların elektrik enerjisi talebini ekonomik olarak kabul edilebilir maliyetlerde ve mümkün olan asgari kesinti süresi ve sıklığı ile karşılayabilme kapasitesidir.
• Teknik kalite, dağıtım sisteminin, kullanıcıların elektrik enerjisi talebini; gerilimin frekansı, genliği, dalga şekli ve üç faz simetrisi açısından kabul edilebilir değişim sınırları içerisinde kesintisiz ve kaliteli bir şekilde karşılayabilme kapasitesidir.
Burada tedarik sürekliliği ve teknik kalite tanımları satın alınan elektrik enerjisinin ürün kalitesine ilişkin tanımlar olduğu görülmektedir. Ticari kalite ise dağıtım şirketlerinin kullanıcılara sunulmasında verilen hizmetlerin kalitesini belirlemektedir. Yönetmelikte verilen tedarik sürekliliği ve teknik kalite tanımlarını kapsayan genel bir elektrik enerji kalitesi tanımı, ”Elektrik enerji kalitesi, elektrik kesinti sayı ve süresinin,
Düzenleyen:
admin 27.09.2007, 23:49:
Lütfen bundan sonraki paylaşımlarınızda, ekte verdiğiniz dökümanın bir bölümünü mesajın içine ekleyiniz.
