---

açıklamalar........................................................................................................ iii
giriş ............................................................................................................................. 1
öğrenme faaliyeti–1 .......................................................................................... 3
1. dirençler ............................................................................................................. 3
1.1. tanımı ve işlevi .................................................................................................... 3
1.2. çeşitleri ................................................................................................................ 3
1.2.1. sabit dirençler .............................................................................................. 4
1.2.2. ayarlı dirençler ............................................................................................ 9
1.2.3. ortam etkili dirençler ................................................................................ 13
1.3. sabit dirençlerin renk kodlarıyla değerlerinin bulunması............... 15
1.4. direnç bağlantıları ........................................................................................ 20
uygulama faaliyeti......................................................................................... 22
ölçme ve değerlendirme............................................................................... 23
performans değerlendirme ........................................................................ 26
öğrenme faaliyeti-2......................................................................................... 27
2. kondansatörler............................................................................................ 27
2.1. tanımı ve işlevi .................................................................................................. 28
2.2. çeşitleri .............................................................................................................. 31
2.2.1. sabit kondansatörler................................................................................... 31
2.2.2. ayarlı kondansatörler................................................................................. 36
2.3. rakamlarla kondansatör değerinin okunması ....................................... 37
2.4. avometreyle sağlamlık kontrolünün yapılması .................................... 38
2.5. kondansatör bağlantıları............................................................................ 39
uygulama faaliyeti......................................................................................... 41
ölçme ve değerlendirme............................................................................... 42
performans değerlendirme ........................................................................ 45
öğrenme faaliyeti-3......................................................................................... 46
3. bobinler.............................................................................................................. 46
3.1. tanımı ve işlevi .................................................................................................. 47
3.2. çeşitleri .............................................................................................................. 49
3.2.1. sabit bobinler ............................................................................................. 49
3.2.2. ayarlı bobinler ........................................................................................... 53
3.3. lcrmetreyle endüktans ölçümü................................................................. 55
uygulama faaliyeti......................................................................................... 56
ölçme ve değerlendirme............................................................................... 57
performans değerlendirme ........................................................................ 59
öğrenme faaliyeti-4......................................................................................... 60
4.1. iletken, yalıtkan ve yarı iletken maddeler............................................. 60
4.2. n ve p tipi yarı iletkenler .............................................................................. 61
içindekiler
ii
4.3. p-n yüzey birleşmesi........................................................................................ 63
4.3.1. kutuplamasız p-n yüzey birleşmesi ......................................................... 63
4.3.2. kutuplamalı p-n yüzey birleşmesi............................................................ 64
4.4. diyodun tanımı ve yapısı ................................................................................. 66
4.5. çeşitleri .............................................................................................................. 66
4.5.1. kristal diyotlar ........................................................................................... 66
4.5.2. zener diyotlar............................................................................................. 69
4.5.3. foto diyotlar............................................................................................... 70
4.5.4. ışık yayan diyotlar..................................................................................... 70
4.6. analog ve dijital ölçü aletiyle diyodun sağlamlık testi, diyot
uçlarının bulunması .............................................................................................. 71
4.7. diyot uygulamaları ........................................................................................ 72
4.7.1. zener diyot doğru ve ters kutuplama karakteristiğinin çıkartılması...... 73
4.7.2. üç renkli led uygulaması......................................................................... 74
4.7.3. zener diyot uygulaması............................................................................. 76
uygulama faaliyeti......................................................................................... 78
ölçme ve değerlendirme............................................................................... 79
performans değerlendirme ........................................................................ 82
öğrenme faaliyeti-5......................................................................................... 83
5. transistörler ................................................................................................. 83
5.1. çift kutup yüzeyli transistörler (bjt)...................................................... 83
5.1.1. transistörün doğru ve ters kutuplanması................................................. 84
5.1.2. npn ve pnp transistörde akım yönleri ................................................... 85
5.1.3. transistörlerin yükselteç olarak kullanılması........................................... 85
5.1.4. transistörlerin çalışma kararlılığını etkileyen unsurlar........................... 87
5.1.5. transistörün anahtarlama elemanı olarak kullanılması........................... 87
5.1.6. transistörlerin katalog bilgilerinin okunması, kılıf tiplerinin
belirlenmesi, transistör rakamlarının okunması................................................ 91
5.1.7. analog ve dijital avometreyle transistörün sağlamlık testi ve uçlarının
bulunması ............................................................................................................. 92
5.1.8. ldr ve transistörle bir rölenin kumandası............................................. 94
5.2. alan etkili transistörler (fet) ................................................................... 95
5.2.1. jfet’ler ...................................................................................................... 95
5.2.2. mosfet’ler ............................................................................................... 96
uygulama faaliyeti......................................................................................... 99
ölçme ve değerlendirme............................................................................. 100
performans değerlendirme ...................................................................... 103
modül değerlendirme.................................................................................. 104
cevap anahtarları......................................................................................... 108
kaynaklar ..........................................................................................................113
--------------------


4.5.1. kristal diyotlar
kristal diyotlar çoğunlukla alternatif gerilimin doğrultulması gereken yerlerde ya da
elektronik devrelerin kısa devreden korunması istenen yerlerde kullanılır. değişik çalışma
gerilimi ve akımlarına sahip kristal diyotlar vardır. en sık kullanılanları 1n4xxx serisi
diyotlardır. şekil 4.11’de uygulama alanı çok geniş olan 1n4007 ve 1n4148 diyotları
gösterilmiştir.

şekil 4.11: (a) 1n4001 - 1n4007 arası diyotların kılıf yapısı, (b) 1n4148’in kılıf yapısı


şekil 4.12: diyodun doğru ve ters kutuplama altındaki akım-gerilim karakteristik eğrisi

şekil 4.12’de diyodun doğru ve ters yön akım-gerilim eğrisi gösterilmiştir. grafikten
görüldüğü gibi diyot üzerindeki gerilim 0,6v dolayındayken diyot iletime geçmektedir.
diyot üzerine ters gerilim uygulandığında belli bir değere kadar direnç gösterecektir. ancak
gerilim çok yükseltilirse diyot delinir ve içinden yüksek miktarda akım geçer. bu noktaya
diyodun ters kırılma gerilimi denir ve çığ bölgesi olarak adlandırılır. örnek grafikte bu değer
70v olarak verilmiştir.
kristal diyotların günümüzde çok farklı kılıf tiplerinde üretilen smd türleri vardır.
şekil 4.13’te kristal diyotlarla onların smd karşılıkları yan yana getirilmiştir.


şekil 4.13: bazı kristal diyotlarla smd diyotların karşılaştırılması