---

ÖĞR.GÖR.OYA ÖRNEK tarafından hazırlanmış 73 sayfalık türkçe notlar

-------------------
1. GİRİŞ

Dijital imge işlemenin iki önemli uygulama yöntemi vardır: Görüntünün kalitesinin artırımı ve imgenin depolama, iletim ve otomatik makine algılaması için hazırlanması.

İnsanalgılaması için görüntü kalitesindeki iyileştirme amacına yönelik uygulamalara tıp, uzay programları, nükleer tıp, biyoloji, jeoloji, arkeoloji, astronomi, savunma ve endüstriyel uygulamalar örnek olarak verilebilir.

Makime görüşü için uygulamalara örnek olarak ise, otomatik karakter tanıma, ürün imali ve izlenmesi için makina görüşü, askeri amaçlı tanıma, parmak izinin tanınması, X-ışınlarının engellenmesi, hava durumu tahminleri ve çevre durumları için havadan ve uydu görüntülerinin işlenmesi örnek olarak verilebilir.

1.1 Dijital İmge İşleme Nedir?

İmge, iki boyutlu f(x,y) fonksiyonu olarak tanımlanabilir ve herhangi bir (x,y) koordinatı için f fonksiyonunun genliği, o noktada, imgenin yoğunluğu (intensity yada gray level) olarak adlandırılır. Bütün x,y ve fonksiyon genlikleri sonlu ve tamsayı ise bu imge, dijital imge olarak adlandırılır. Dijital imge işleme, dijital imgelerin dijital bilgisayar ile işlenmesi anlamını taşır. Her dijital imge sonlu sayıda elemandan oluşur ve herbir elemanın kendine özel bir yeri ve değeri vardır. Bu elemanlar resim elemanı (picture elements – image elements – pels – pixels) , en yaygın kullanımı ile piksel olarak adlandırılır.

Görme en gelişmiş duyu olduğundan imgenin insan algılamasında en büyük rolü oynaması şaşırtıcı değildir. Ancak insan elektromanyetik dalga tayfının (spektrum) sadece sınırlı bir bandını görebilirken görüntüleme cihazları gama ışınlarından radyo dalgalarına kadar neredeyse tüm tayfı kapsayabilirler. Bu cihazlar, insanların imgelerle ilgili olarak alışık olmadıkları kaynaklar tarafından üretilen imgeler üzerinde çalışabilirler. Örneğin ultrason, elektron mikroskopi veya bilgisayar tarafından üretilen imgeler gibi.

İmge işlemenin nerede bittiği ve imge analizi (image analysis) ya da bilgisayar görüşü (computer vision)gibi ilgili diğer konuların ne zaman başladığı hakkında yazarlar arasında tam bir görüş birliği oluşmamıştır. Bazen hem girişi hem de çıkışı imge olan işlemlerin imge işleme olduğu ayrımı yapılır. Ancak bu her zaman doğru olmayabilir. Örneğin bir imgenin ortalama yoğunluğunun hesaplanması, çıkışta tek bir sayı vermesine rağmen, imge işlemede çok sıradan bir görevdir. Bilgisayar görüşü insan görme duyusunu taklide çalışan bir alandır. İmge analizi ise imge işleme ile bilgisayar görüşü arasında bir yerdedir.

İmge işleme ile diğer alanlar arasında kesin çizgiler olmamakla birlikte bilgisayarla gerçekleştirilen işleme üç farklı seviyede incelebilir. Düşük, orta ve yüksek seviye işleme. Düşük-seviye işleme, gürültü azaltma, contrast artırımı ve imge keskinleştirme gibi daha giriş seviyesi işlemleridir (ön işleme – preprocessing). Düşük-seviye işlemede hem giriş hem de çıkış bir imgedir. Orta-seviye işleme, segmentasyon (bir imgeyi parça yada nesnelere ayırma) ve nesnelerin sınıflandırılması gibi işlemleri ifade eder. Orta-seviye işlemede giriş bir imge iken çıkış genellikle bu girişten elde edilen, giriş imgesinin kenarları, dış sınırları veya nesnelerin benzerlik durumları gibi özelliklerdir. Yüksek-seviye işleme ise tanınan nesnelerin gruplandırılması gibi anlamdırma işlemleridir.

Bir metnin otomatik analizi imge işlemenin açıklayıcı bir örneği olarak verilebilir. Metni içeren alanın bir imge olarak elde edilmesi, bu imgenin ön işlemeye tabi tutulması, karakterlerin tek tek ayrıştırılması (segmentasyon) ve sonunda bu karakterlerin tanınması imge işlemenin görevidir. Metnin anlamının çıkarılması ise bu anlamın karmaşıklık derecesine göre imge analizi hatta bilgisayar görüşü alanına girebilir.

1.2. Dijital İmge İşlemenin Başlangıcı

İlk uygulamalar gazete endüstrisinde Londra ve Newyork arasında deniz altı kablosu aracılığıyla gönderilmesiydi. 1920’lerin başlarında Bartlane kablo resim iletimi sistemi ile Atlas okyanusu altından bir resmin gönderilmesi ile daha önce bir haftadan uzun sürerken 3 saatin altına düşmüştür. Özel baskı cihazları resmi kablodan iletilebilecek şekilde kodlamış ve diğer uçta ise kodlar çözülmüştür. Şekil 1.1 bu sistemle gönderilmiştir.

---