---

Bilgisayarınızın en narin, en kıymetli kısmı neresidir diye sorsak ne cevap verirsiniz? “17 inç LCD monitörüm elbette” diyorsanız sizi sıkıntılı günler bekliyor. Bu iki sorunun da doğru cevabı sabit diskiniz olmalı. Bilgisayarın bu en dikkatle kullanılması gereken parçasının ömrünü uzatmak için dikkat etmeniz gerekenler aslında epey basit.
Sabit diskinizin içinde ödevleriniz, fotoğraflarınız, videolarınız, mailleriniz, işinizle ilgili belgeler var. Ödevleriniz tekrar yazılabilir ama ilkokulda yazdığınız şiirle iki yıl önceki yaz tatilinde çektiğiniz fotoğraflar giderse bir daha geri döndüremezsiniz.
Sabit disk, CD ve DVD okuyucular ile birlikte bilgisayarın hareket eden iki parçasından biri. İçinde, aynen disketlerdeki gibi dönen diskler var, disketten farkı ise kapasitesi ve elbette bu disklerin bükülemez manyetik parçalar oluşu. Bu diskler dakikada 7200 gibi miktarlarda turlar atıyor, haliyle her an risk altında. Önemli bilgilerinizin bir anda uçup gitmemesi için elbette yapabilecekleriniz var.
Sabit diskiniz, bilgilerinizi mikroskobik manyetik parçacıklar yardımıyla yazıyor ve okuyor. Yani çok narin bir parça. Bırakın yere düşürmeyi, herhangi bir sarsıntı ile bile bir kısmını kullanılmaz hale getirebilirsiniz. Özellikle dizüstü kullanıyorsanız durum daha da riskli. Bu yüzden düzenli olarak diskinizin yedeğini almalısınız. Her ihtimale karşı. Bu iş için alacağınız bir USB disk, işinizi fazla fazla görür. Tabii bu disklerin de kasanızın içindeki diskler kadar narin olduğunu unutmayın. Yani USB diskinizi kapıp arkadaşınıza götürmeniz harika bir fikir değil. (180 GB’lik bir USB diski bu şekilde yakın zamanda kullanılmaz hale getirdik, bu konuda sözümüzü dinleyin deriz.)
En iyi fikir, CD’lere, hatta imkânınız varsa DVD’lere kayıt yapmak. Ayrıca sürekli genişleyen klasörlerinizi, örneğin fotoğraf klasörlerinizi, 1 GB, 2 GB gibi alanlar veren bir mail adresi alıp oraya atabilirsiniz. Biraz uğraştıracaktır ama emin olun yıllar sonra bize teşekkür edeceksiniz. İş sahibi olanlar, bilgilerini yedeklemek için ücret ödeyerek alanlar kiralamak durumunda. Ama sizin verileriniz çok daha küçük boyutlarda. Sadece bir öneri istiyorsanız işte tamamen uymanız gereken budur. Bilgilerinizi sürekli yedeklemek, tamamen güvenceye almanın tek yoludur. Üstelik Murphy yasalarını da hatırlayın, bu yazıyı okuduktan ve bir önlem almadıktan sonra başınıza bir iş gelme olasılığı azımsanacak gibi değil.
Bilgiler diskinize yazılırken, sadece yan yana değil, boş yer buldukça altlı üstlü de yazılır. Diskiniz doldukça, yeni dosyalar eklenip silindikçe diskinizdeki boş yerler gittikçe daha fazla küçük parçaya ayrılmaya başlar. Sabit diskinizin bilgilere ulaşmak için uğraştığı süre, bu şekilde ciddi şekilde artacaktır, bu da diskinizin daha fazla çalışması anlamına gelir. Diskiniz parçalara bölündükçe, üzerinde mikro iğne taşıyan kol da daha fazla yorulacaktır.
Sabit diskinizin ömrünü uzatın
Bir dosyayı bir yerden bir yere taşırken aynı anda başka bir dosyayı kesip yapıştırmak gibi diskinizi aşırı yoracak hareketlerden kaçının. Özellikle Outlook gibi bir mail kullanıyorsanız sabit diskinizin ıcık cıcık olduğuna emin olabilirsiniz. Bu da, mikro iğnenin 7200 tur sırasında gittikçe daha fazla oradan oraya atlaması, en sonunda geri dönülemez zararlar verebilmesi demek. Bu durumda yapabileceğiniz tek şey “defragmantasyon”. Bu iş için 3. parti denilen yazılımlar varsa da Windows’un Disk Defragmenter’ı sizin işinizi görür.
Başlat -> Programlar -> Donatılar -> Sistem Araçları şeklinde ulaşabilirsiniz. Bilgisayarınızı kullanmayacağınız bir anda açacağınızdan emin olun. Gece bunun için bilgisayarınızı açık bırakmanız en iyisi, çünkü önce bir de Scandisk isteyebilir. Defragmantasyon, bilgisayarınızın hızına hız katar ve ömrünü uzatır.
Voltajdaki dalgalanmalar da sabit diskinizi üzer. Elektrik direklerinde şimşeklerin çaktığı bir voltaj delirmesi sırasında da bir disk kaybettik. Biz acı yoldan öğrendik, bari sizin başınız yanmasın. Voltajdaki bir dalgalanma, diskinizi kızartabilir. Tabii sadece voltaj değil, bir şimşek veya elektrik kesintisi de aynı şeye yol açabilir. Kaliteli bir kesintisiz güç kaynağı, en iyi dostunuzdur. Elbette bir UPS kullanmanız, bu riskten tamamen kurtulduğunuz anlamına gelmiyor, ancak siz zaten yedeklerinizi almıştınız, önleminizi de aldınız, bilgisayar tanrıları o resimlerin uçmasını istiyorsa bir yerden sonra direnemezsiniz.
Bütün disklerin mutlaka bir gün iflas edeceği, kaçınılmaz bir gerçektir. Burada önemli olan “ne zaman” olacağı ve sizin yedeğinizi alıp almamış olacağınız. Elektrik sorunlarını, kasayı kurcalarken mutlaka sistemi kapamış ve fişini çekmiş olmakla en aza indirebilirsiniz. Evet, fişi çekmeden sabit disk çıkarmaya çalışırken disk kaybetmişliğimiz de var. Şaka filan da yapmıyoruz.
Sabit diskinizin hareketli olduğunu söylemiştik, haliyle ısınıyorlar. Bilgisayarınızdaki her parça gibi onlar da ısıdan etkileniyor. En basit çözüm, birden fazla diskiniz varsa alt alta yerleştirmemek, tek diskiniz varsa bunları da optik sürücülerin hemen altına takmamak. Tabii daha gelişmiş çözümler uygulayıp sabit diskler için satılan fanlardan kullanabilirsiniz.
Artık çoğu sabit diskte SMART (Self Monitoring Analysis & Reporting Technology) denen bir kontrol teknolojisi var. Çoğu disk kaybı, uzun zaman süren arızaların artık geri dönülemez hale gelmesi ile yaşanır. Oysa bunlar erken teşhis ile önlenebilir, önlenemese bile en azından bilgilerinizi kurtarabilirsiniz. DiskView ve Stellar SMART gibi çok kullanışlı programlar ile diskiniz IDE de olsa SATA da olsa önceden önleminizi alabilirsiniz

---