---

EMC, Güç Kalitesi ve Harmonik Analizi
Elektrik enerjisi, temiz, kullanımı ve kontrolü kolay enerji türlerinden. Su gücü (hidrolik), rüzgar, güneş enerjisi gibi yenilenebilir kaynaklardan üretilebildiği gibi fosil ya da nükleer yakıtlardan da elde edilebilmekte. Genelde yerleşim yerlerinin uzağında bulunan kaynaklardan üretilen elektrik enerjisi, kayıpları azaltmak amacıyla yüksek gerilimlere çıkarılır, DC (doğru) gerilim ya da AC (alternatif) gerilim şeklinde iletilir ve dağıtım noktasında alçak gerilimlere indirilerek dağıtılır.
Üretimden dağıtıma enerji şebekesi (jeneratör, transformatör, iletim ve dağıtım hatları ve yükler) pasif R,L,C ve bağımlı/bağımsız kaynaklarla modellenebilir. Güç kalitesi, bu şebeke üzerinde herhangi bir noktada tanımlanabilmesine karşın, genelde kullanıcı ucunda önem kazanır; bu nedenle güç kalitesi kullanıcı için besleme noktasında tanımlanmakta. Güç kalitesini genelde doğrusal olmayan yükler bozmakta. Şebeke trafosunun doymaya girmesi, güç kaynaklarının şebekeye bağlanması ya da yıldırım düşmesi diğer bozucu etkenlerden.
Endüstriyel cihaz ve makinaların tanımlandığı gibi çalışmalarını engelleyen elektriksel kesintiler iletim yollu ve ışınım yollu kesintiler olmak üzere düşük frekanslı (9 kHz'nin altı) ve yüksek frekanslı (9 kHz'nin üstü) diye ikiye ayrılır. Güç kalitesi ölçümleri genelde düşük frekanslarda söz konusudur.
Güç kalitesi, şebekenin tanımlanan ucunda gerilimin genlik ve frekans değerlerinin anma değerlerini koruması ve gerilim dalga şeklinin sinüs biçimini koruması olarak tanımlanmakta. Tersine, gerilim genliğinin dalgalanması, kesintiler, darbesel değişimler, frekansın değişimi, kırpışma ve üç faz dengesizlikleri başlıca güç kalitesizliği biçimleri olarak görülmekte. Genelde güç kalitesi şebekeden enerji çeken kullanıcılar (yükler) tarafından bozulmakta. Gerilim dalga şeklinin sinüs biçiminden sapması ve bozulmalar başta harmonikler olmak üzere istenmeyen etkiler göstermekte ve Fourier analizi ile modellenebilmekte.
Şebeke bozukluklarının tanımlar
Elektrik şebekesindeki güç kalitesi bozukluklan §u isimler altında gruplanmakta:

Kesinti (outage): En az yarım dalga boyu süresince gerilimin sıfır değerini alması.
Örneğin, 50 Hz frekansh Turkiye dağıtım şebekesi için bir periyod 20 ms olduğuna
göre 10 ms'den büyük kesintiler bu kapsama girmekte.
Gerilim darbesi (impulse): Genlikleri 50 V ile 5 kV arasında değişen ve 0.5 ms ile 20
ms süreli gerilim darbeleri genelde yük ve şebeke açma/kapama, kontaklar arası arklar
ve yıldırım kaynaklıdır.
Çentik (notches): Şebeke geriliminin bir tam dalgasında (20 ms süresince) doğrultucu
darbe sayısı kadar tekrarlanan çökmelere verilen ad. Genelde doğrultucuları besleyen
trafo ve hat endüktanslarının anahtar aktarımını geciktirmesiyle oluşur.
Harmonikler: Gerilim ve akım dalga biçiminin sinüs biçiminden uzaklaşması. Güç
elektroniği devreleri ve doyma / ark ilkesiyle çalışan elektromekanik cihazlardan
kaynaklanmakta.
Gerilim düşmesi (sag): Gerilimin bir tam dalgadan (20 ms'den) daha uzun sürelerde
değerinde % 80 'den daha büyük düşmeler. Şebeke yetersiz kaldığında, aşır
yüklenmede ve kısa devrelerde görülmekte.
Gerilim yükselmesi (swell): Gerilimin bir tam dalgadan (20 ms'den) daha uzun
sürelerde değerinde % 110 'dan daha büyük değerlere çıkması. Şebekede yük
azalması ve ayar zayıflıkları neden olmakta.
Frekans değişimi: Şebeke frekansının anma değerinden sapması. Şebeke ve
jeneratörlerde ayar düzensizliklerinden kaynaklanmakta.
Kırpışma (flicker): Gerilimin periyodik olarak 6-7 tam dalga (8-9 Hz) süresince
azalması ya da artması. Nedeni ark fırını gibi dalgah asjn yukler. İnsan gözü 8.2 Hz
frekansına duyarlı ve bu frekanslardaki işaretlerden (kırpışmadan) rahatsız olmakta
DC Gerilim bileşeni: AC gerilimin pozitif yarım dalga ve negatif yarım dalga
alanlarının birbirine eşit olmaması.
Elektromanyetik girişim (EMI): Genliği 100 |j,V ile 100 V, frekansı ise 10 kHz ile 1
GHz arasında olan düşük enerjili bozucu dalgalar.

---