---

A. Serbest Uyarmalı Generatör

1. Boşta Çalışma Karakteristiği

Endüvi sargısındaki emk; E=k.n.Ø’ dir. Bir generatörün boşta çalışma karakteristiği dendiği zaman generatörün sabit bir hızla dönerken ve endüvisi yüklenmediği durumda, yani artı ve eksi fırçaları serbest iken bir voltmetre yardımıyla fırçalar arasında okunan Uo gerilimi ile im uyarma akımı arasındaki bağıntı anlaşılır. Generatör boşta iken, yani endüvi sargısından bir akım geçmediği durumda generatörün A ve B kutuplarında okunan Uo boşta çalışma gerilimi E emk’ dan başka bir şey değildir.
O halde, E=f(im) ifadesinin gösterdiği eğriye “boşta çalışma karakteristiği” denir. Gerçekte bu, makinenin mıknatıslanma eğrisidir; çünkü n devir sayısı sabit olduğundan boşta çalışma karakteristiği belirli bir ölçek farkı ile Ø=f(im) eğrisini verecektir. Bu ise generatörün boşta çalışır durumdaki mıknatıslanma eğrisidir.

Şekil-1’ de serbest uyarmalı bir DC generatörün boşta çalışma karakteristiğinin çıkartılmasında kullanılan bağlama şeması görülmektedir. A ve H uçlarına (GH yardımcı kutup sargı uçlarıdır.) voltmetrenin iki kutbu uygulanmıştır. Endüvi, bir tahrik edici tarafından n sabit devir sayısı ile döndürülmektedir. Uyarma sargısının l ve K uçları, uyarma akımını ayarlayacak olan bir direnç ile bir ampermetre üzerinden bir DC kaynağının P ve N uçlarına bağlanır. Kaynağın gerilimi sabit olduğuna göre im uyarma akımı yalnız Rm direncinin değiştirilmesiyle

---