---

içindekiler
sayfa
simge listesi ................................................................................................................... v
kısaltma listesi........................................................................................................... vi
şekil listesi .............................................................................................................. vii
çizelge listesi ........................................................................................................... ix
önsöz ................................................................................................................................ x
özet .................................................................................................................................. xi
abstract ........................................................................................................................ xii
1. giriş.............................................................................................................. 1
2. aydınlatma ile ilgili kavramlar ....................................... 3
2.1 aydınlatmacılığın amacı ve türleri.................................................................... 4
2.2 aydınlatma tekniğinin temel büyüklükleri ........................................................ 5
2.2.1 ışık akısı ............................................................................................................. 5
2.2.2 ışık şiddeti........................................................................................................... 7
2.2.3 aydınlık düzeyi ................................................................................................ 11
2.2.4 parıltı (lüminans) ............................................................................................... 12
3. endüstriyel aydınlatmayı etkileyen faktörler................... 14
3.1 görsel konfor ve ergonomi............................................................................... 14
3.2 ergonomide görsel algı .................................................................................... 15
3.3 doğru aydınlatma için kalite öğeleri ............................................................... 17
3.3.1 aydınlık düzeyi ve parıltı ................................................................................. 18
3.3.2 aydınlığın düzgün dağılımı.............................................................................. 22
3.3.2.1 aydınlığın yer bakımından düzgünlüğü ........................................................... 22
3.3.2.2 aydınlığın zaman bakımından düzgünlüğü ...................................................... 26
3.3.3 kamaşma kontrolü............................................................................................ 27
3.3.3.1 dolaysız kamaşma ............................................................................................ 29
3.3.3.2 yansıyan kamaşma ........................................................................................... 30
3.3.4 ışının yönü ve modelleme................................................................................. 33
3.3.5 ışının rengi ve renksel geri verim endeksi ..................................................... 35
3.4 aydınlatma tasarımında pratik önlemler .......................................................... 40
4. endüstriyel aydınlatmanın sistem bileşenleri...................... 43
4.1 ışık kaynakları .................................................................................................. 43
4.1.1 akkor filaman lamba ....................................................................................... 43
4.1.2 fluoresan lambalar ........................................................................................... 46
iii
4.1.2.1 fluoresan lamba balastları................................................................................ 47
4.1.2.2 lamba performans faktörleri............................................................................. 49
4.1.3 yüksek yeğinlikli boşalmalı lamba.................................................................. 49
4.1.3.1 yüksek yeğinlikli boşalmalı lamba balastları .................................................. 50
4.1.3.2 lamba performans faktörleri............................................................................. 54
4.2 ışıklıklar ............................................................................................................ 55
4.2.1 dolaysız tür ...................................................................................................... 56
4.2.2 yarı dolaysız tür .............................................................................................. 58
4.2.3 genel dağılım ya da dolaylı-dolaysız tür ........................................................ 58
4.2.4 yarı dolaylı tür ................................................................................................ 58
4.2.5 dolaylı tür ........................................................................................................ 59
4.2.6 ek ışıklık türleri ............................................................................................... 60
4.3 armatürlerde (ışıklıklarda) aranan genel özellikler.......................................... 60
4.4 armatürlerin elektriksel ve mekanik özellikleri................................................ 61
4.4.1 dokunmaya karşı koruma sınıfları ................................................................... 61
4.4.2 parazite karşı koruma ....................................................................................... 61
4.4.3 ıp koruma sınıfları............................................................................................ 61
4.4.4 yangın önleyici özellikler ................................................................................ 62
5. endüstriyel aydınlatma sistemleri ............................................. 64
5.1 görsel görevler için fabrika aydınlatması ........................................................ 64
5.1.1 genel aydınlatma.............................................................................................. 64
5.1.2 yerelleştirilmiş genel aydınlatma (lokalize aydınlatma) .................................. 67
5.1.3 ek aydınlatma (lokal aydınlatma) .................................................................... 68
5.2 güvenlik aydınlatması ...................................................................................... 68
5.3 acil aydınlatma ................................................................................................ 69
5.4 aydınlatma ve mekan koşulları ........................................................................ 70
5.4.1 yüksek nemli ya da korozyonlu hava ve riskli konum aydınlatması ............. 70
5.4.2 normaldışı sıcaklık koşulları ............................................................................ 71
5.4.3 bakım................................................................................................................ 71
6. endüstriyel kuruluşlarda aydınlatma sistem
uygulamaları........................................................................................... 72
6.1 gıda, içecek, ilaç sanayileri .............................................................................. 72
6.1.1 gıda endüstrisi .................................................................................................. 72
6.1.2 içecek endüstrisi................................................................................................ 74
6.1.3 ilaç endüstrisi.................................................................................................... 75
6.2 giyim, tekstil, kağıt, deri endüstrileri ............................................................. 75
6.2.1 giyim endüstrisi................................................................................................ 75
6.2.2 tekstil endüstrisi ............................................................................................... 76
6.2.3 kağıt endüstrisi ................................................................................................. 78
6.2.4 deri endüstrisi................................................................................................... 78
6.3 mühendislik, plastik, basım ve mobilya endüstrileri......................................... 79
6.3.1 mühendislik endüstrisi ...................................................................................... 79
6.3.2 plastik endüstrisi ............................................................................................... 79
6.3.3 basım endüstrisi................................................................................................ 79
6.3.4 mobilya endüstrisi............................................................................................. 80
6.4 metal,dökümhane,cam ve petrokimya endüstrileri........................................... 81
6.4.1 dökümhaneler ve sıcak metal sanayii............................................................... 81
6.4.2 cam endüstrisi .................................................................................................. 82
iv
6.4.3 petrokimya endüstrisi........................................................................................ 83
6.5 ofisler ve üretim yapılmayan alanlar............................................................... 83
6.5.1 ofislerin ışıklandırılması ................................................................................... 83
6.5.2 dizayn ofisleri için aydınlatma ........................................................................ 84
6.5.3 kantin, personel odası ve medikal odaların ışıklandırılması............................. 84
6.5.4 merdivenler, koridorlar, sirkülasyon alanları ve antreler:................................ 85
7. sayısal uygulama................................................................................... 87
7.1 aydınlatma ile ilgili bilgisayar programları (relux one v.3.0)......................... 87
7.1.1 aydınlık düzeyi hesapları................................................................................. 89
7.1.2 relux one v.3.0 ile aydınlatma hesabının yapılması........................................ 89
7.2 relux one v.3.0 ile tekstil fabrikası aydınlatma hesabı.................................. 96
7.2.1 kumaş kontrol ve depo bölümü ....................................................................... 99
7.2.2 kumaş kesme ve kontrol bölümü................................................................... 102
7.2.3 dikiş atölyesi.................................................................................................. 106
7.3 görselleştirmede ışık ve yüzey etkisi.............................................................. 109
7.3.1 yüzeyin açıklık ve koyuluğu.......................................................................... 110
7.3.2 aydınlatma ve yüzey dokusu......................................................................... 111
7.3.3 ışık ve yüzey rengi ilişkisi ............................................................................. 111
7.4 3ds max görselleştirme programı ................................................................... 112
7.5 3ds max kullanarak aydınlatma projesi görselleştirmesi................................ 113
7.6 tekstil fabrikası görselleştirmesi .................................................................... 117
8. sonuçlar ...................................................................................................