---

Hız kontrol cihazı ile enerji tasarrufu yapılması, yükün karakteristiğine çok bağlıdır. Enerji tasarrufu, genel olarak pompa, fan uygulamaları gibi değişken moment karakteristiği gösteren uygulamalarda (variable torque applications) verimli bir şekilde uygulanabilmektedir.

Değişken moment karakteristiği gösteren uygulamalarda yük moment ilişkisi parabolik bir eğri ilişkisi göstermektedir.

T






n
(Değişken moment yük karakteristiği)

Yani hız düştükçe ihtiyaç duyulan moment de hızın karesiyle orantılı olarak azalmaktadır.
[ T (moment) = n²(devir) ].

Harcanan güç ise uygulanan momentin doğrudan doğruya hızıyla orantılı olduğu için, hız düştükçe harcanan güçte hızın küpüyle orantılı olarak düşer.
[ P (güç) = T (moment) x n (devir) ]  ( P = n² x n )  ( P = n³ )


Yukarıdaki teorik bilgiler doğrultusunda pompa ve fan uygulamalarında enerji tasarrufuna yönelik aşağıdaki örneklerle basit hesaplar yapabiliriz.




















Fan uygulamalarında DF6 serisi hız kontrol cihazı ile enerji tasarrufu hesabı.

Klasik havalandırma (fan) uygulamalarında motora direkt yol verilip sürekli çalışır vaziyette tutulur. İhtiyaç duyulan değişken hava ihtiyacı sistem üzerindeki damper, klepe ve valf gibi kapakların belli oranlarda açılıp, kapatılmasıyla sağlanmaktadır. Dolayısıyla motor hep aynı yük altında değişken verimliliklerde çalıştırılmaktadır. Bir günde harcanan güç kullanılan motorun gücünün 24 saat ile çarpılmasıyla bulunur.

DF6 serisi hız kontrol cihazıyla kontrol edilen bir havalandırma sisteminde ise ihtiyaç duyulan hava miktarına göre fana bağlı motorun hızı, hız kontrol cihazı vasıtasıyla düşürülüp arttırılarak kontrol yapılmaktadır. Sistemde değişken hava ihtiyacını kontrol eden damper, klepe gibi ekipmanlar (mevcut sistemde varsa sonuna kadar açık tutulmak vasıtasıyla) devreden çıkarılmıştır. Bir günde harcanan güç, motorun gücünün bir gün içerisindeki çalışılan farklı verimlilik ve sürelerinin çarpımlarıyla oluşan değerlerin toplamıyla bulunur.

Örneğin: İşletmemizde 37 kW bir fan motorunun bulunduğunu var sayalım. İşletmeniz 24 saat açık. Klasik sistemle 24 saatin 8 saatini klepenizi % 10 kısarak, 10 saatini % 25 kısarak, geriye kalan 6 saatini de tam yükte yani hiç kısmadan kullandığınızı varsayalım. Böyle bir uygulamada klasik sisteme göre hız kontrol cihazlı sistemin ne kadar enerji tasarrufu yapacağını hesaplayalım.

Klasik sistemde;

1 günde harcanan güç = motor gücü x çalışma saati = 37 kW x 24 saat = 888 kW

DF6 serisi hız kontrol cihazlı sistemde;

1 günde harcanan güç = motor gücü x ( çalışılan verimlilikler ve süreleri )

Klepenin % 10 kısılması demek verimliliğin % 10 azaltılması demektir. Hız kontrol cihazının verimliliğinin % 10 azaltılması ise hızın ( frekansın) % 10 düşürülmesi demektir. Toplam verimlilik 100 ise % 10 verimlilik düşürmek (100 – 10 = 90 ) % 90 verimlilikle çalışmak demektir. Dolayısıyla toplam hızın % 90’ında (0,90) çalışarak bu verimliliği sağlayabiliriz.

Harcanan güç = motor gücü(P) x hızın(n)³ = 37 kW x (0,90)³ = 37 kW x 0,729 = 26,973 kW

8 saatte % 90 verimlilikle harcanan toplam güç = 8 x 26,973 = 215,784 kW

Aynı şekilde klepenin % 25 kısılması (100 – 25 = 75 ) % 75 verimle çalışmak demektir.

10 saatte harcanan güç = 37 kW x (0,75)³ x 10 = 37 kW x 0,421875 x 10 = 156,09375 kW

Tam yükte çalışmak % 100 (1,00) verimle çalışmak anlamına geldiğine göre;

6 saatte harcanan güç = 37 kW x (1,00)³ x 6 = 37 x 1 x 6 = 222 kW

1 günde harcanan toplam güç = 215,784 + 156,09375 + 222 = 593,87775 kW

Tasarruf edilen enerji miktarı = 888 – 593,87775 = 294,1225 kW
% 33 enerji tasarrufu yapılır.

---