---

DİRENÇ:
Devreye uygulanan gerilim ve akım bir uçtan diğer uca ulaşıncaya kadar izlediği yolda birtakım zorluklarla karşılaşır. Bu zorluklar elektronların geçişin etkileyen veya geçiktiren kuvvetlerdir. İşte bu kuvvetlere DİRENÇ denebilir. Kısaca ohm ile gösterilir
İlk olarak direncin tarifiyle başlayalım. Elektrik akımına karşı gösterilen zorluğa direnç denir. Genel olarak "R" harfi ile sembollendirilir. Birimi ise "W" Ohm' dur.Aşağıdaki gibi çeşitli sembollerle gösterilir. Ohm Kanunu Kapalı Bir elektrik devresinde direnç ; devre gerilimi ile devreden geçen akımın bölümüne eşittir,
Elektriksel devrelerde kullanılan direnç


Kapalı Bir elektrik devresinde gerilim; devre direnci ile devreden geçen akımın çarpımına eşittir, Kapalı Bir elektrik devresinde akım; devre gerilimi ile devre direncinin bölümüne eşittir,gibi üç sekilde ifade edilir. Yeri gelmişken gerilim ve akımıda tanımlayalım:
Gerilim:Bir elektrik devresinde, iki nokta arasındaki potansiyel farka gerilim denir.Gerilim genellikle "U" harfi ile sembollendirilir,Fakat bazı kaynaklarda "E" olarak da gösterilebilir.Birimi ise "V" Volt' tur. Akım:Bir elektrik devresinde serbest elektronların bir taraftan diğer tarafa yer değiştirmesidir.Bu yer değiştirme güç kaynağı içinde "-" den "+" ya doğru olur,devre içinde ise "+" dan "-" ye doğru olur.Buna elektron akışı - akım denir.Akım "I" harfi ile sembollendirilir,Birimi ise "A" Amper' dir.
Ohm Kanunun formülsel ifadesi ise şöyledir; R = U / I Û W = V / A Direnç Şekilleri ve yapıları Dirençler yapıldıkları malzemeye göre; 1. Karbon Dirençler , 2. Telli Dirençler olarak ikiye, Kullanılışlarına göre ise:

1. Sabit Dirençler
2. Ayarlı Dirençler olarak ikiye ayrılırlar.
Dirençler şekildeki gibi tasarlandıkları gibi farklı maddelerden farklı şekil ve bağlantılarla da tasarlanabilirler;
Carbon Dirençler : Şekilde görülen basit devre direncidir.

En son admin tarafından 02.12.2005, 22:22 tarihinde değiştirildi, toplam 1 kere değiştirildi

---

---

2 - Zener Diyot :
Yandaki şekilde devreye bağlı bir zenerin ve direncin üzerine düşen gerilimler gösterilmiştir. Zener 10 Voltluktur. Bu yüzden zener diyot iletime geçene kadar tüm gerilim zener diyotun üzerindedir. Fakat zener diyot iletime geçtiğinde ise zener gerilimi zenerin üzerine geri kalanı ise direncin üzerine düşer.
Kaynak gerilimi = 15 V
Zener üzerine düşen gerilim = 10 V
Direnç üzerine düşen gerilim = 5 V
Zener diyot sadece ters polarma altında kullanılır. Doğru polarmada normal diyot gibi çalışır. Karakteristik eğrisi grafiğinde görüldüğü gibi gerilim zener gelimine ulaşana kadar zenerden sızıntı akımı haricinde herhangi bir akım geçmez. Fakat gerilim zener gerilimine ulaştığında zener iletime geçer ve zenerden akım geçmeye başlar.


3 - Diyak :
Yandaki karakteristik eğride görüldüğü gibi diyak üzerine uygulanan gerilim diyak gerilimine ulaşana kadar diyak üzerinden sadece sızıntı akımı geçmektedir. Bu gerilim aşıldığında ise diyak iletime geçer. Diyak ile kaynak arasına bir direnç bağlanarak diyak üzerinden geçen akım sınırlanır. Fakat diyak üzerinden geçen akım mikro akım seviyesine kadar indirilirse diyak tekrar yalıtıma geçebilir. Şekilde de görüldüğü gibi diyak doğru ve ters polarmalara karşı aynı tepkiyi vermektedir.




4 - Triyak :
Yan tarafta görülen karakterisitk eğrideki VK değeri triyakın kırılma gerilimidir. Yani Triyakın yüksek gerilimden dolayı yanmasıdır. Bu durum istenmez. Görüldüğü gibi A1 ile A2 uçlarına uygulan gerilim arttığı taktirde triyakın tetiklenme akımıda düşüyor. TK grafiği triyakın tetiklendikten sonraki A1 ve A2 uçları arasından geçen akımdır. Yine grafikte görüldüğü gibi triyak iki yönde de aynı özellikleri göstermektedir.

---

Başa dön

---

Devre Elemanlari

Devre Elemanları
1.1 DİRENÇLER:
Elektrik akımına karşı gösterilen zorluğa direnç adı verilir.R harfi ile gösterilir.Birimi ohm dur ve omega işaretiyle temsil edilir.
1.1.2 DİRENÇ BİRİMLERİ:
1 ohm = 1/1000 Kilo ohm dur.
1 ohm = 1/1000000 Mega ohm dur.
1 kilo ohm = 1/1000 Mega ohm dur.
1.1.3 DİRENÇ ÇEŞİTLERİ:
Dirençleri yapıldıkları malzemeye göre a) Karbon Direnç, b) Telli Dirençler olmak üzere ikiye ve yapılış tiplerine göre de a) Sabit Değerli Dirençler, b) Ayarlı Dirençler olmak üzere ikiye ayırabiliriz.
1.1.4 ÖZEL DİRENÇLER:
1.1.4.1 FOTO DİRENÇ (LDR-Light Dependent Resistör ):
Foto Direnç üzerine düşen ışık şiddetiyle ters orantılı olarak direnci değişen bir devre elemanıdır.Üzerine düşen ışık şiddeti arttıkça direnci düşer, ışık şiddeti azalınca direnci artar.
Genellikle LDR ismiyle anılır.Foto Direnç (LDR) hem A.C. devrede hemde D.C. devrede aynı özellik gösterir.
1.1.4.2 SICAKLIKLA DEĞİŞEN DİRENÇ (TERMİSTÖR):
İkiye ayrılır; a) NTC-Negatif sıcaklık katsayılı direnç = bulunduğu ortamdaki ısı miktarı ile ters orantılı olarak direnci değişen bir devre elemanıdır.
Isı miktarı yükseldikçe direnci azalır , azaldıkça artar. b) PTC-Pozitif sıcaklık katsayılı direnç =Isı miktarı ile doğru orantılıdır.Isı yükseldikçe direnci artar, azaldıkça direnci azalır.
1.1.4.3 GERİLİMLE DEĞİŞEN DİRENÇ(VDR-Voltage dependent Resistör):
VDR veya Varistör olarak tanınan direnç;gerilim miktarı ile ters orantılı olarak çalışan bir devre elemanıdır

---

Başa dön

---

devre elemanlari -2

1.5) Triyak

Triyaklar, bir alternatif akım anahtarıdır. Triyak (triac) İngilizce Triode Alternating Current (üç elektrodlu alternatif akım elemanı) kelimelerinden türetilmiştir. Tristörlerden farklı olarak iki yönde de akım geçirirler. Ayrıca hem pozitif hem de negatif geyt sinyalleri ile tetiklenme özelliği ile de tristörlerden ayrılırlar.
Triyaklar, mekanik ve elektromanyetik anahtarlara göre daha ekonomik ve daha doğru A.C. güç kontrolü sağlarlar. Bu bakımdan pek çok üstünlükleri vardır. Triyakların anahtarlama işlemi rölelere göre çok hızlıdır. Açma kapama işlemleri sırasında elektrik arkı oluşturmaz. Triyak ile A.C. ‘de minimum ile maksimum arasında güç kontrolü yapılabilir. Triyağın 220 V altında 10 A gibi yüksek akım geçirirken uçlarında bulunan gerilim 1.5 V dolaylarındadır. Bu anda Triyak üzerinde harcanan güç 15 W dolayında iken yük üzerinde harcanan güç, 220.10=22.2Kw dır. Triyak üzerinde harcanan güce sarf (disipasyon) denir. Triyak uygun bir soğutucuya bağlanarak bu güç kaybının yaratacağı ısı dağıtılabilir. Triyak bu özelliğinden dolayı iyi bir güç anahtarıdır.Triyak ile büyük akımların küçük akımlarla kontrolü yapılabildiği gibi A.C. akımların D.C. akımlarla kontrolü yapılabilir.
Triyak kristal yapı içerisinde iki tane PN PN bileşiminin birbirine zıt olarak yerleştirilmesinden meydana gelmiştir.
Triyağın, kapısına (+) ve (-) D.C. gerilim ile A.C. akımının (+) ve (-) alternasları, pals akımları şeklinde ayrı ayrı uygulansa dahi, triyaktan iki yönde akım geçebilir. Triyak anot katot terimleri yerine A1 – A2 kullanılır. Üçüncü uç gate ise, tristörlerde olduğu gibi, küçük akımlarla triyağın tetiklenmesini sağlayan kontrol ucudur.
Triyak yük akımı devresini A1-A2 terminallerinden tamamlar. Bu nedenle yük akımını taşıyan bu iki uca esas devre terminalleri (main terminal) denir. Yük A2 terminaline bağlanır.

---

Başa dön